Nabil Matar ve Alternatif Şarkiyatçılık


Baktır H.

İDEA2022, Hatay, Turkey, 11 - 13 May 2022

  • Publication Type: Conference Paper / Unpublished
  • City: Hatay
  • Country: Turkey
  • Erciyes University Affiliated: Yes

Abstract

Matar’ın kullandığı örnekler Edward Said'in Avrupanın doğuya bakış açısını tanımladığı Orientalizm adlı eserindeki "kurgusal doğu" düşüncesinden farklı olarak, birinci elden tecrübeye dayanan izlenimlere dayanmaktadır. Her bir eserinde farklı sosyal, ekonomik ve siyasi sınıftan insanların tecrübelerini ele alan ve bunları zaman ve mekan bağlamını ön plana alarak yorumlayan Matar, kurgusal izlenimlerin dışında bir metin oluşturabilmiştir. Bu açıdan bakıldığında Doğu-Batı, Müslüman-Hristiyan etkileşimi üzerine Matar’ın farklı eserlerinde Avrupalılarla Müslümanlar arasındaki etkileşimi açıklamak için kullandığı düşüncelerden alternatif bir Şarkiyatçı kuram (metin inceleme yöntemi) oluşturmak mümkün müdür? Matar bu soruya şu cevabı verir: Erken modern dönemi araştıran tarihçiler 18. yüzyılın sonunda Avrupalıların kurguladığı ikilemin sınırlarının dışına çıkarak, kendi içinde karmaşık ve henüz belirli kalıplara indirgenmemiş, halihazırda devam eden Avrupalı Hristiyanlarla çatışmalar ve karşılaşmalarla epistemolojik olarak şekillenen bir tarih-yazımına ulaşma fırsatı elde ederler (Arap Eyes 2008). Bu durumu dikkate alarak, 18. yüzyıl öncesinde Osmanlı ve Kuzey Afrikalı Müslümanlarla ilgili Avrupalıların yazdığı metinler incelenmek istendiğinde, bu incelemenin Said’in orientalist yaklaşımından daha farklı bir yöntem kullanılarak yapılması gerekecektir. Bu araştırmanın amacı Matar'ın düşüncelerinden yararlanarak yeni bir bakış açısı geliştirmek ve geliştirilen bu bakış açısı ile Rönesans'tan Aydınlanma dönemine kadar yazılan, Doğu-Batı etkileşimini konu alan metinlerin nasıl kurgulandığını ve konumlandırıldığını analiz etmektir. Bu analizlerin alternatif bir şarkiyatçı kuramın oluşturulmasına katkı sağlaması hedeflenmektedir. Böyle bir yaklaşım, metnin hangi tarihi ve politik bir ortamda yazıldığının kesin olarak bilinmesi ve metin incelemesinin anlamlı şekilde yapılabilmesi için oldukça önemlidir.