Kapadokya Bölgesi Kaya Kiliseleri Duvar Resimlerinde “Acı Su Deneyi Sahnesi ve Yusuf Figürü”
III. GÖBEKLİTEPEDEN BUGÜNE TÜRKİYE'NİN TARİHİ VE KÜLTÜREL MİRASI SEMPOZYUMU 17-19 NİSAN 2026 / ŞANLIURFA, Şanlıurfa, Türkiye, 17 - 19 Nisan 2026, ss.591-614, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Şanlıurfa
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.591-614
- Erciyes Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Kapadokya Bölgesi, tarihsel süreçte güneyde Toros Dağları, doğuda Ermenistan ve Kolkhis, kuzeyde Kızılırmak ve Karadeniz, batıda ise Galatia ile çevrelenmiş geniş bir coğrafyayı kapsamaktadır. Bölge, günümüzde Kırşehir, Nevşehir, Aksaray, Niğde, Kayseri ve Malatya illerinin yanında Ankara’nın doğu kesimleri ile Yozgat, Sivas ve Adana’nın kuzey bölgelerini de içine alan, hem coğrafi hem de kültürel açıdan stratejik bir öneme sahiptir. Duvar resimlerinin içerisinde yer alan “Acı Su Deneyi” sahnesi, ikonografik açıdan özgün ve nadir tasvir edilen bir sahnedir. Bu anlatımın, Bizans sanatı ve Doğu Hristiyan ikonografisinde belirli ölçüde karşılaşılmasına rağmen Batı sanatında oldukça sınırlı bir yayılım gösterdiği bilinmektedir. “Acı Su Deneyi” sahnesi, kanonik dört İncil’de yer almamakta olup; yalnızca apokrif kaynaklar aracılığıyla aktarılmaktadır. Sahne İakobos Protoevangeliumu (16: 1–2) ve Pseudo Matta İncili’nde geçmektedir. İakobos Protoevangeliumu’nda daha detaylı olarak ele alınan sahne, Meryem’in bakireliğinin ve Yusuf’un suçsuzluğunun sınanması yönünden kurgulanmıştır. Bu çalışma; Kapadokya kaya kiliselerinde tasvir edilen “Acı Su Deneyi” sahnesinde özellikle Yusuf figürünün ikonografik rolünü, tasvirsel özelliklerini ve sahne içindeki konumunu kapsamlı biçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu açıdan tespit edilen örnekler karşılaştırmalı yöntemle analiz edilmiş; figürün duruşu, diğer figürlerle kurduğu görsel ve anlamsal ilişkiler ile mekân içerisindeki yerleşimi ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Ayrıca sahnenin farklı dönemlerdeki uygulamaları değerlendirilerek üslup, resim programı içindeki konumu ve ikonografik bütünlük açısından değişim ve süreklilik unsurları ortaya konmuştur. Sonuç olarak, bu çalışma Kapadokya bölgesindeki kaya kiliselerinde yer alan Acı Su Deneyi sahnesini, kültürel mirasın korunması, belgelenmesi ve yorumlanması açısından ele almaktadır.