Eski ahlat şehrinde yerradarı (GPR) yöntemi ile Ulu Camii ve Bezirhane’nin gömülü yapı kalıntılarının görüntülenmesi


Arslan C.

Erciyes Akademi, cilt.35, sa.2, ss.497-509, 2021 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 35 Sayı: 2
  • Basım Tarihi: 2021
  • Doi Numarası: 10.48070/erciyesakademi.912351
  • Dergi Adı: Erciyes Akademi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.497-509
  • Erciyes Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bitlis İli, Ahlat İlçesi, Van Gölü'nün kuzeybatı kıyısında yer alır. Ahlat’ın jeomorfolojik ve topoğrafik yapısı; çevresindeki volkanik dağlarının çıkardığı tüf ve lavlardan meydana gelmiştir. Ahlat Paleolitik ve Tunç Çağı'ndan günümüze kadar birçok medeniyete yataklık yapmış ve devletler hüküm sürmüşlerdir. İlçenin adını Urartular döneminde "Halads" dendiği bilinmektedir. İranlılar ve Türkler “Ahlat” olarak tarihsel kaynaklarda ifade etmişlerdir. Ahlat'taki eserler ağırlıklı olarak; Selçuklu, İlhanlı, Karakoyunlu, Akkoyunlu ve Osmanlı dönemlerine aittir. Eski Ahlat Şehrinde, Ulu Cami ve Bezirhane (imalathane) yapılarının kalıntılarını bulunduran alanlarda, geçmişte, kısmen arkeolojik kazılar yapılmıştır. Eski Ahlat Şehrinde 2017 Yılında Kazı çalışmalarına başlamadan önce, Ulu Cami ve Bezirhane alanlarında ve çevresinde Arkeojeofizik (GPR) çalışmaları yapılmıştır. Yer Radarı (GPR) ölçümlerinden elde edilen radargramların veri işlem değerlendirilmesinden sonra iki (2D) ve üç (3D) Boyutlu görüntüler elde edilmiştir. Tahribatsız Test Yöntemlerinden (NDT) olan jeofizik ölçümler arkeolojik alanlarda ve tarihi yapılarda fiziksel olarak zarar vermeden iki ve üç boyutlu görüntüleme yapar. Arkeolojik alanların kazı planlamasında ekonomik ve zaman bakımından büyük avantajlar sağlamaktadır. Özellikle Yüksek genlikli anomalilerin lokalize olduğu yerler tercihen kazı planlamasına alınarak arkeolojik sondaj çalışmaları yapılmalıdır. Arkeolojik kazı yapılması planlanan Ulu Cami ve Bezirhane kalıntılarının çevresinde mimari geometrik formlar veren yüksek genelikli GPR anomalilerinin kalıntılarla uyumlu olduğu görüntülenmiştir.