Reçeteye Bağlı (Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Etkisi Doğuran) İlaçların Ticareti Nedeniyle Eczacının ve Eczane Çalışanlarının Ceza Sorumluluğu


Birtek F.

I. Uluslararası İlaç ve Eczacılık Hukuku Kongresi, İstanbul, Turkey, 4 - 05 September 2021

  • Publication Type: Conference Paper / Unpublished
  • City: İstanbul
  • Country: Turkey

Abstract

Giriş/ Amaç

            Klasik uyuşturucu ve uyarıcı maddelere erişimin zorlaşması nedeniyle aynı etkiyi içeren fakat reçeteye bağlı olarak satılması gereken psikotrop ilaçların, usulsüz satışına/ ticaretine ilişkin olaylarla sık karşılaşılmaktadır. TCK m. 188 hükmünde düzenlenen suç tipinin konusunureçeteye bağlı olarak ticareti yapılan “uyuşturucu ve uyarıcı madde etkisini doğuran” maddeler de oluşturabileceğinden, eczaneler marifetiyle satışa sunulan psikotrop madde içeren ilaçların ticareti nedeniyle eczacı ve eczane çalışanlarının ceza sorumluluğunun koşullarının tartışılması gerekmektedir.

Gereç ve Yöntem, Bulgu ve Değerlendirme/ Tartışma

            TCK m. 188 hükmü bağlamında, uyuşturucu ve uyarıcı madde etkisini doğuran maddelerin belirlenmesi, öncelikle psikotrop madde içeren ilaçların bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin tespitini gerekmektirmektedir. TCK m. 188/6 hükmü kapsamında değerlendirilebilecek ilaçların usulsüz satışı nedeniyle TCK m. 188 hükmündeki suçun oluşmasına ilişkin (özellikle suçun fiil unsurunun gerçekleşmesine ilişkin) koşulların belirlenmesi, bu türden ilaçların satışına (ve kontrolüne) dair kuralların ortaya konulması ve usulsüz ilaç satışı nedeniyle ceza sorumluluğunun ve failin tespitine ilişkin özel durumların ayrıca irdelenmesini gerektirmektedir.

            Psikotropik ilaçların usulsüz satışı bakımından, Adli Tıp Kurumu incelemesininve buincelemeyi esas alan Yargıtay uygulamasının, ceza sorumluluğunun temel ilkeleri kapsamında tartışılmasına ihtiyaç bulunmaktadır.

            İçerdiği miktara, etkisine bakılmaksızın psikotrop madde içeren bütün ilaçların TCK m. 188 hükmü kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği, bu ilaçların usulsüz satışı nedeniyle eczacı ve eczane çalışanlarının ceza sorumluluğunun mahiyeti ve her durumda eczacının sorumlu tutulup tutulamayacağı hususlarında detaylı bir incelemeye ihtiyaç bulunmaktadır.

Sonuç

            Psikotrop madde içeren ilaçların usulsüz satışı/ ticareti nedeniyle TCK m. 188/6 ve 8 hükümlerinin, her durumda eczacı bakımından uygulanabileceği söylenemez. Bu suç tipi yönünden ceza sorumluluğunun şahsiliği ve kusur ilkeleri dikkate alınarak failin belirlenmesi (eczacı ve eczane çalışanlarının durumlarının ayrıca incelenmesi) ve suçun konusu yönünden ise ilacın reçeteye bağlı olup olmadığının ve içerdiği psikotrop maddenin TCK m. 188 hükmü kapsamında olup olmadığının bilirkişi marifetiyle belirlenmesi gerekmektedir. TCK m. 188/6 hükmünde yer alan nitelikli hal bakımından ise belli bir mesleki eğitim veya diplomanın mevcudiyetinin zorunlu olup olmadığı tartışmalıdır.

Anahtar kelimeler: Uyuşturucu ve uyarıcı madde, psikotrop ilaç, ilaç ticareti, eczacı, eczane çalışanı, ceza sorumluluğu.