Şerhin Şiir Hâli: Sultan Murâdî Dîvânı'nda Şerh Nazariyâtı


Creative Commons License

Dağlar A.

Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi [Journal of Academic Literature], cilt.4, ss.504-527, 2018 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 4
  • Basım Tarihi: 2018
  • Dergi Adı: Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi [Journal of Academic Literature]
  • Sayfa Sayıları: ss.504-527

Özet

Dîvân edebiyâtı bir şerh edebiyâtıdır, denilebilir. Türk edebiyâtında dîvân şiiri geleneği ile edebî şerh geleneği aynı büyük medeniyet dâiresinin içerisinde aynı dînî, fikrî ve edebî kaynaklardan beslenmiş, ontolojik mâhiyetleri dolayısıyla dîvân şiiri ile şerh hep birlikte anılagelmiştir. Kezâ geleneğin belirleyici olduğu devirlerde, dîvân şiirini anlama ve anlatma yönünde yapılan çeşitli tür ve şekillerdeki çalışmalara da şerh denmiştir.

Dîvân edebiyâtı geleneğinde hacimli bir dîvân oluşturan Sultan 3. Murâd, 16. asrın ikinci yarısında Murâdî mahlasıyla söylediği şiirleriyle aynı zamanda geleneğin poetik şerh nazariyâtını da ortaya koymuştur. Onun şerh kavramına atıfları, diğer dîvân şâirleri ile mukâyese edilemeyecek kadar çok ve etraflıdır. Şerhin yapılış sebebi, niyet ve ortaya çıkış süreci, gerekliliği gibi hususların yanında şerh-şiir ve şâir-şârih ilişkilerine de ışık tutan Murâdî, şiir ile şerhi mistik-poetik bir evrenin ikiz unsurları olarak değerlendirmiştir.

Bu makâlede, Murâdî Dîvânı’nda yer alan yaklaşık 8400 beytin, şiir ve şerh nazariyâtı merkezli incelenmesi ile ortaya çıkan veriler tasnîf edilip yorumlanacaktır.

Diwan poetry is a commentary literary. In Turkish literature, the diwan poetry tradition and the commentary literary tradition fueled from the same religious, intellectual, and literary sources in the same great civilization chamber; and the diwan poetry and the commentary have been mentioned together due to their ontological nature. Likewise in the periods in which the tradition had a determinant effect, various types of works in multiple forms conducted towards the understanding and recital of the diwan poetry have been also called commentary.

Sultan Murad the Third who created an extensive diwan in the diwan poetry tradition, set forth the poetic commentary theories of the tradition with the poems he told under the name "Murâdî" in the second half of the sixteenth century. His references to the commentary concept are way too many and comprehensive to be compared with other diwan poets. Murâdî who also illuminated matters such as the reason the commentary is done, its intention and emergence process, its necessity as well as the commentary-poem and poet-commentator evaluated the poem and the commentary as the twin elements of a mystical-poetic universe.

In this study, approximately 8400 couplets found in the Murâdî Diwan will be investigated based on the poem and commentary theories and the data to emerge will be classified and interpreted.