Tac Mahal'in Hat Süslemeleri İle Yazıtlarındaki Sure Ve Ayetler Üzerine Bir Değerlendirme


Creative Commons License

Özler F.

BİLİMNAME, cilt.2020, no.698998, ss.991-1028, 2020 (ESCI İndekslerine Giren Dergi)

  • Cilt numarası: 2020 Konu: 41
  • Basım Tarihi: 2020
  • Doi Numarası: 10.28949/bilimname.698998
  • Dergi Adı: BİLİMNAME
  • Sayfa Sayıları: ss.991-1028

Özet

TAC MAHAL’İN HAT SÜSLEMELERİ

İLE

YAZITLARINDAKİ SURE VE AYETLER ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Fadime Özler*

ÖZET

Dünya mimarlık tarihinde yapılmış en anıtsal türbelerden biri olan Tac Mahal; Hindistan’ın Agra şehrinde, Yamuna Nehri’nin güney kıyısında, çar bağ düzenine sahip bahçe içerisinde; türbe, cami ve mihman hanesi ile büyük bir yapı kompleksi oluşturmaktadır. Yapının banisi Babürlü Devleti’nin beşinci hükümdarı Şah Cihan, türbeyi eşi Mümtaz Mahal adına 1631-54 yılları arasında inşa ettirmiş, kendisi de 1666 yılında vefat edince eşinin yanına defnedilmiştir.

Tac Mahal hem anıtsal mimarisi hem de süslemeleri ile önemli bir yapıdır. Tac Mahal’in üzerinde yer alan süslemeler genel olarak; bitkisel motifler, geometrik desenler ve hat süslemelerden oluşmaktadır. Tac Mahal’in hat süslemelerini oluşturan yazıtlar, Tac Mahal’in süsleme programının önemli bir parçasını teşkil etmektedir. Tac Mahal’in hat süslemeleri; Darvaza-i-Ravza Kapısı (anıtsal güney giriş bina düzenlemesi), camisi ve türbesinde görülmektedir. Darvaza-i-Ravza Kapısı’nda; güney ve kuzey cephesindeki taç kapı kemerinin yazı kuşağındadır. Türbede; dış cephede, dört yönde de bulunan eyvan şeklindeki taç kapılarının hem iç hem de dış kemerlerinin yazı kuşağında, iç mekânda kemerlerin yazı kuşağında ve bu kemerlerin üzerinde bütün mekânı çevreleyen üst yazı kuşağında türbenin zemin katında ve alt katında bulunan Mümtaz Mahal ve Şah Cihan’ın mezar sandukalarında görülmektedir. Camisinde ise mihrap kemerini çevreleyen yazı kuşağı ile camide yer alan kemerlerin köşeliklerinde bulunan madalyonlar içerisinde görülmektedir. Tac Mahal’de bulunan hat süslemeler; Arapça yazılmış, sülüs, nesih, nestalik ve tuğra yazı stillerinde olup, Kuran’ı Kerim’den sureleri içermektedir. Tac Mahal’in hat süslemeleri, Şirazlı Fakir Emanet Han (Abdul Hak Şirazi) tarafından yazılmıştır (Koch, 2005, s. 145). “Fakir Emanet Han Şirazi” olarak imzası ise türbenin içinde ana mekânda; girince içeride sol tarafta bulunan ilk kemerin yazı kuşağında ve bütün mekânı çevreleyen üst yazı kuşağında bulunmaktadır. Tac Mahal’in hat süslemeleri; beyaz mermer üzerine siyah renkte oniks taşı ile kakma tekniği kullanılarak oluşturulmuştur.

Tac Mahal’de Kuran-ı Kerim’den toplam 22 adet sure bulunmaktadır. Bu sureler: Fecr Suresi, Duha Suresi, İnşirah Suresi, Tin Suresi, Yasin Suresi, Tekvir Suresi, İnfitar Suresi, İnşikak Suresi, Beyyine Suresi, Mülk Suresi, Fetih Suresi, İnsan Suresi, Zumer Suresi, Fussilet Suresi, Mü’min Suresi, Mutaffifin Suresi, Bakara Suresi, Haşr Suresi, Ali İmran Suresi, Mü’minun Suresi, Şems Suresi ve İhlas Suresi’dir. Tac Mahal’de 25 yazıt bulunmakta ve bu yazıtlardan bazılarında Zumer, Fussilet ve Haşr iki kez tekrarlanmış, diğer sureler sadece bir kez yazılmış olup sureler tamamıyla işlenmiştir.  Dört cephede yer alan Yasin Suresi en geniş yeri kaplarken iç mekânda kemerin üst kuşağında bulunan Mülk Suresi ise ikinci en uzun ayetleri içermektedir.

Tac Mahal’de yer alan sureler genel olarak ahiret, ölüm, cennet kıyamet günü, inananlara müjde gibi konuların ağırlıklı olarak yer aldığı surelerdir. Tac Mahal’de diğer örneklerde olduğu gibi baniyi ve ölen kişiyi öven herhangi bir methiyeye rastlanılmamıştır. Aynı dönemde Şah Cihan’ın kızı tarafından babası adına yaptırılan Agra’daki Mescid Cami’de Şah Cihan’ı ve hükümdarlığını öven birçok yazı bulunmaktadır (Begley, 1978-79). Bu da baninin türbede kendi özel tercihi olduğunu, faniliği ön planda tutarak övgüden uzak mutlak varlık sahibine teslim oluşunu göstermektedir. Ayrıca tercih edilen sure ve ayetler; dünya hayatının faniliğini ve ahiret gününü hatırlatan bununla birlikte Allah-u Teala’nın emir ve yasaklarına itaat edenlerin kurtuluşa ereceği ve cennetle müjdeleneceklerini vaat eden ayetlerin seçimi nedeniyle bu yazıtların daha çok türbeye gelen ziyaretçileri hedef aldığı görülmektedir.

Tac Mahal günümüze kadar birçok araştırmacı tarafından birçok yönüyle ele alınmış ve şüphesiz bundan sonra da ele alınmaya devam edecektir. Araştırma kapsamında Tac Mahal’deki hat süslemelerin bulundukları yerleri ile yazı stilleri ve bu süslemeleri oluşturan Kuran-ı Kerim’de yer alan surelerin neler olduğu ve içerikleri hakkında bilgiler verilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Tac Mahal, Abdül Hak Şirazi, Hat Süsleme, Ayet, Sülüs.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 




*Dr. Erciyes Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sanat Tarihi Bölümü, (e-posta:fadimeozler@gmail.com, fozler@erciyes.edu.tr ).

AN EVALUATION ON THE TAJ MAHAL’S CALLIGRAPHIC ORNAMENTS AND THE SURAHS AND VERSES IN ITS INSCRIPTIONS

Fadime Özler*

ABSTRACT

The Taj Mahal, one of the most monumental mausoleums in the history of the world’s architecture, constitutes a big building complex with its tomb, mosque and guest house in a char bagh garden on the south bank of the Yamuna River in the Agra city of India. Shah Jahan, the founder of the construction and the fifth ruler of Mughal State, built the mausoleum for his wife Mumtaz Mahal between the years of 1631 – 1654, and when he died in 1666, he was also buried next to his wife.

The Taj Mahal is an important construction with both its monumental architecture and its decorations. The decorations of the Taj Mahal include floral motifs, geometrical ornaments and calligraphic ornaments. The inscriptions, which constitute the calligraphic ornaments of the Taj Mahal, are an important part of the decoration pattern of the Taj Mahal. The calligraphic ornaments of the Taj Mahal are on the Darwaza-i Rauza (monumental south gate design), the mosque and the tomb. On the Darwaza-i Rauza, they are on the inscription line of the crown gate arch on the south and north. In the mausoleum, on the outer walls, the inscriptions are on the inscription lines of both interior and exterior arches of the iwan-formed crown gates at four directions. On the interior walls, the inscriptions are on the inscription lines of the arches, upper inscription lines surrounding the whole place over these arches, on the ground floor of the tomb, and on the actual tombs of Mumtaz Mahal and Shah Jahan downstairs. The inscriptions are on the inscription line surrounding the mihrab arch and in the medallions on the corners of the arches in the mosque. The calligraphic ornaments in the Taj Mahal are written in Arabic; they are in thuluth, naskh, nasta’liq and tughra style, and includes passages from the Quran. The calligraphic ornaments of the Taj Mahal were made by Amanat Khan Shirazi (Abd al-Haqq Shirazi) (Koch, 2005, p. 145). His signature as “Humble Amanat Khan Shirazi” is written in the central hall in the tomb, on the inscription line of the first arch on the left inside and on the upper inscription line surrounding the whole place. The calligraphy decorations of the Taj Mahal were formed by using the technique of inlaid with onyx stone with black color on white marble. There are twenty-two Surahs from the Quran in the Taj Mahal. These Suras are: Sura Fajr, Sura Dhuha, Sura Sharh, Sura Teen, Sura Yaseen, Sura Takweer, Sura Infitar, Sura Inshiqaaq, Sura Bayyinahh, Sura Mulk, Sura Fath, Sura Insaan, Sura Zumar, Sura Fussilat, Sura Mu'min(Ghafır), Sura Mutaffifeen, Sura Baqarah, Sura Hashr, Sura Al Imran, Sura Mu'minun, Sura Shams and  Surah Ikhlaas. There are twenty-five inscriptions in the Taj Mahal, and some of these inscriptions are Zumar, Fussilat and Hashr. They   are repeated twice. The other Suras are written only once and the Suras are fully engraved. Sura Yaseen, which is located on four fronts, occupies the widest place. Sura Mulk, which is located on the upper belt of the arch in the interior, contains the second longest verses.

The Suras in the Taj Mahal are mostly about afterlife, death, heaven, Domesday, and the good news to the believers. There is no encomia in Taj Mahal that praises the deceased person as in other examples. The Masjid Mosque in Agra, which is built by Shah Jahan's daughter in the name of his father during the same period, has many writings praising Shah Jahan and his reign. (Begley, 1978-79). This shows that constituent wants to reflect his own special choice in the tomb and that he is surrendered to the absolute owner of being away from praise by keeping mortality in the foreground. In addition, the preferred Sura and verses remind that the mortality of the life of this world and timeless existence. Nevertheless, it is seen that these inscriptions mostly targeted visitors to the tomb due to the selection of the verses that promise that those who obey the commands and prohibitions of Allah-u Teala will be liberated and heralded with heaven.

 

The Taj Mahal has been handled in many ways by many researchers to this day and will undoubtedly continue to be handled from now on. Within the scope of the research, information on the places in the Taj Mahal on which calligraphic ornaments are made, calligraphy styles, what surahs from the Quran constituting these ornaments are and their contents will be tried to be given.

Key Words: The Taj Mahal, Abd al-Haqq Shirazi, Calligraphic Ornament, Verse, Thuluth.


*Dr. Erciyes University, Faculty of Letters, Department of Art History, (e-mail:fadimeozler@gmail.com, fozler@erciyes.edu.tr ).