PRAKSİS VE SINIFSAL EŞİTSİZLİK ARASINDA BİREY: LIU XINWU’NUN BAŞÖĞRETMEN ÖYKÜSÜNE SARTERYEN BİR YAKLAŞIM
Doğu Dilleri Dergisi, cilt.10, sa.3, ss.261-286, 2025 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 10 Sayı: 3
- Basım Tarihi: 2025
- Doi Numarası: 10.61134/audodilder.1797330
- Dergi Adı: Doğu Dilleri Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: MLA - Modern Language Association Database, Index Copernicus
- Sayfa Sayıları: ss.261-286
- Erciyes Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışmanın konusu, Çin Kültür Devrimi sonrasında ortaya çıkan ve Yara İzi edebiyatı olarak anılan dönemde ortaya konan Başöğretmen adlı uzun öykünün Sartre’ın praksis kavramı ekseninde incelenmesidir. Söz konusu öykünün net bir olay örgüsü olmamakla birlikte, Başöğretmen olarak anılan baş karakter Zhang Öğretmen etrafında şekillenmektedir. Öğretmen ve öğrenci ilişkileri üzerinden, sınıfsal eşitsizliğe atıf yapan öykü dönemin politik arka planından etkilenmiştir. Öykü, Sartre’ın praksis kavramı üzerinden bireyin sınıfsal eşitsizliklerle mücadelesini incelemek için uygun bir malzeme niteliğindedir. Öykü, bireyin kendi özgürlüğünü toplumsal koşullar içerisinde inşa etmesine vurgu yapar bu durum ise praksis kavramı ile örtüşmektedir. Çalışma, Sartre’ın varoluşçu Marksizm anlayışı çerçevesinde, yapısal kısıtlamalar ile bireysel praksisler arasındaki diyalektiği görünür kılmayı amaçlamıştır. Zhang Öğretmen’in sorunlu bir karakter olarak öne çıkan Song Baoqi’yi sınıfa dahil etmesi ve diğer öğrencilerinin ideolojik katılıklarını yönlendirmesi gibi eylemler üzerinde praksisin hem bireysel hem de kolektif düzeyde nasıl işlediği açıklanmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda, öyküdeki sınıf ortamı, yalnızca bireysel travmaların görünür kılındığı bir alan değil, aynı zamanda özgür seçimlerin ve eylemlerin gerçekleştirildiği bir sahne olarak konumlandırılmıştır.
This study analyzes the short story The Head Teacher, written during the period known as Scar literature, which emerged after the Chinese Cultural Revolution. It uses Sartre’s concept of praxis as the lens. The narrative lacks a clearly defined plot and centers on Teacher Zhang, also called the “Head Teacher.” Through its portrayal of teacher–student relations, the story alludes to class inequality and reflects the political climate of the time. It serves as a valuable text for examining how individuals confront class-based inequalities through the framework of Sartrean praxis. The story highlights how relationship between structural constraints and individual acts of praxis. It explores how praxis operates on both individual and collective levels. This is shown through Zhang’s actions, such as integrating Song Baoqi, who is knowsn as a problematic student, into the class and guiding his students away from ideological rigidity. The study posits that the classroom represents both a space to reveal personal trauma and a site for free, transformative actions, making it central to understanding praxis within the story.