Bu çalışma, Türkiye’de 2013 yılında yürürlüğe giren İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu sonrasındaki 10 yıllık dönemde (2013–2022) meslek hastalıkları ile sosyoekonomik değişkenler arasındaki ilişkiyi analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada kullanılan veriler, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Dünya Bankası’nın kamuya açık kaynaklarından temin edilmiştir. Bulgular, meslek hastalıkları insidansının 2013 yılında her 100.000 çalışan için 2,67 iken, 2019 yılında 6,8’e yükseldiğini; ancak COVID- 19 pandemisinin etkisiyle 2022 yılında 4,81’e gerilediğini göstermektedir. Meslek hastalıkları ile İnsani Gelişmişlik Endeksi arasında pozitif yönde (r = 0.759), kişi başına düşen gelir ile ise negatif yönde anlamlı bir ilişki (r = –0.903, p < 0.01) tespit edilmiştir. En yüksek vaka oranları, sanayileşmenin yoğun olduğu Doğu Marmara, İstanbul ve Ege bölgelerinde görülmüştür. Elde edilen bulgular, meslek hastalıklarının yalnızca işyeri ortamına bağlı olmadığını, aynı zamanda ekonomik ve sosyal faktörlerden de önemli ölçüde etkilendiğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle, koruyucu politikaların yalnızca sektörel riskleri değil, aynı zamanda bölgesel sosyoekonomik farklılıkları da göz önünde bulundurması gerekmektedir.
This study aims to examine the relationship between occupational diseases and socioeconomic variables in Türkiye during the ten-year period following the enactment of the Occupational Health and Safety Law (2013–2022). Data were obtained from publicly available sources provided by the Social Security Institution (SSI), the Turkish Statistical Institute (TURKSTAT), and the World Bank. According to the findings, the incidence rate of occupational diseases increased from 2.67 per 100,000 workers in 2013 to 6.8 in 2019, followed by a decline to 4.81 in 2022, likely due to the impact of the COVID-19 pandemic. A significant positive correlation was found with the Human Development Index (r=0.759), while a significant negative correlation was observed with per capita income (r = –0.903, p < 0.01). The highest incidence rates were recorded in Eastern Marmara, Istanbul, and the Aegean regions, where industrial activity is most concentrated. These results indicate that occupational diseases are influenced not only by workplace conditions but also by broader economic and social factors. Therefore, preventive measures should address both sector-specific risks and regional socioeconomic disparities.
