Tonyukuk Yazıtındaki Problemli Bir Cümle Üzerine.


AYDIN E.

BILIG, cilt.45, ss.91-102, 2008 (SSCI İndekslerine Giren Dergi)

  • Cilt numarası: 45
  • Basım Tarihi: 2008
  • Dergi Adı: BILIG
  • Sayfa Sayıları: ss.91-102

Özet

Özet: Tonyukuk Yazıtının 8. satırında (T I G 1) geçen  işaretinin ses değeri üzerinde uzun süre tartışılmış ve bu işaretin hangi ses ya da sesleri karşıladığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu işaretin hangi ses ya da sesleri karşıladığı netlik kazanmadığı için de işaretin bulunduğu kelime ile cümle, çeşitli şekillerde okunmuş ve anlamlandırılmıştır. Sözü edilen işarete genellikle aş şeklinde ses değeri verilmiş ve bu işaret, HemçikÇırgakı (E41) Yazıtında geçen benzer işaret ile eş tutulmuştur. Ancak  işaretinin yanında bulunan ve ince ünlüyü gösteren g2 sesi gözardı edilmiş ya da yanlış yazım olduğu öne sürülmüştür. Bu yazıda  şeklindeki işarete yeni bir ses değeri verilecek, kelime yeniden okunacak ve anlamlandırılacak, kelimenin yazımında herhangi bir yanlışlık ya da eksiklik olmadığı ortaya konmaya çalışılacaktır. Yazının ilk bölümünde daha önce yapılan çalışmalara değinilecek, sonra kendi görüşlerimizi dile getireceğimiz bölüm de 1)  işaretine *lb çift ünsüz ses değerinin verilmesi, 2) uçuk kelimesinin incelenmesi, 3) *elbeg kelimesinin incelenmesi, olmak üzere üçe ayrılacaktır. Anahtar Kelimeler: 1. Türk runik metinleri. 2. Kök Türkler. 3. Tonyukuk Yazıtı.4. uçuk. 5. elbeg
Abstract: The sound value of the symbol  , which appears in the 8th line (T I G 1) of the Tonyukuk Inscription, has been debated for a long time, and efforts have been made to determine which sound or sounds correspond to this symbol. Since researchers have not been able to finalize discussion concerning the sound value of this symbol, the word as well as the sentence in which this symbol is found have been read and interpreted in a variety of ways. Scholars have usually preferred to attribute the sound value aş to this problematic symbol and to equate it with a similar symbol found in the Hemçik-Çırgakı (E41) Inscription. However, the g2 sound, which appears beside the symbol  and represents a front vowel, has been either overlooked or treated as a spelling error. This article aims to attribute a new sound value to the symbol  and therefore to re-read and re-interpret the word containing this symbol. It also attempts to demonstrate that the word has not been misspelled in any way. The first part of the article provides an overview of previous studies on this issue. The second part, where the author puts forward his own argument, is divided into three sections: 1) attributing *lb double consonant sound value to the symbol , 2) analyzing the word uçuk, 3) analyzing the word *elbeg. Key Words: Turkish runic texts, Kök Turks, Tonyukuk Inscription, uçuk, elbeg