Tip 1 Diyabetli Çocuklarda Egzersiz Temelli Müdehalelerin HbA1c Üzerindeki Etkisi: Sistematik Bir Derleme ve Meta-Analiz

Creative Commons License

OZBEY H.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi (Online), cilt.8, sa.2, ss.185-194, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, Tip1 diyabetli çocuk ve ergenlerde egzersiz temelli müdahalelerin glikozillenmiş hemoglobin A1c düzeyleri üzerindeki etkisini belirlemeyi ve farklı egzersiz türlerinin, müdahale süresinin ve yoğunluğunun bu ilişkiyi nasıl etkilediğini sistematik olarak incelemeyi amaçlamıştır. Sistematik derleme ve meta-analiz, Sistematik Derlemeler ve Meta-Analizler için Tercih Edilen Raporlama Öğeleri 2020 kılavuzlarına uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Sekiz elektronik veri tabanında sistematik bir tarama yapılmıştır. 19 yaş ve altı Tip1 diyabetli çocuklarda sadece egzersiz müdahaleleri uygulayan ve sonuç ölçütü olarak HbA1c'yi bildiren müdahale çalışmaları dahil edilmiştir. Beslenme müdahalelerini içeren çalışmalar, gözlemsel çalışmalar, derleme makaleleri ve yetişkin popülasyonlarını içeren çalışmalar hariç tutulmuştur. Meta-analize toplam 18 çalışma (n = 569 katılımcı) dahil edilmiştir. Egzersiz müdahaleleri, kontrol grubuna kıyasla glikozillenmiş hemoglobin A1c düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir azalma sağladı (Hedges' g = -0,38; %95 CI: -0,66 ila -0,11; ortalama fark = -0,62%). Alt grup analizleri, kombine egzersizin (aerobik + direnç antrenmanı) en yüksek etki büyüklüğünü sağladığını gösterdi (g = -0,63). 24 hafta veya daha uzun süren müdahaleler (g = -0,92), seans süresi 60 dakika veya daha fazla olan programlar (g = -0,71) ve yüksek yoğunluklu egzersiz protokolleri (g = -0,43), glikozillenmiş hemoglobin A1c’de daha büyük düşüşlerle ilişkilendirilmiştir. Egzersiz temelli müdahaleler, Tip1 diyabetli çocuk ve ergenlerde glikozillenmiş hemoglobin A1c düzeylerini önemli ölçüde iyileştirmektedir. Klinik uygulamada en az 24 hafta süren, seans süresi 60 dakika veya daha fazla olan ve haftada en az 3 gün uygulanan yüksek yoğunluklu kombine egzersiz programlarının önerilmesi desteklenmektedir.
This study aimed to determine the effect of exercise-based interventions on glycated hemoglobin A1c lev- els in children and adolescents with Type1 diabetes, and to systematically examine how different types of exercise, intervention duration, and intensity moderate this relationship. The Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses 2020 guidelines were followed in conducting the systematic review and meta-analysis. A systematic search of eight electronic databases was performed. Intervention studies that applied exercise-only interventions in children with Type1 diabetes aged 19 years and under and reported glycated hemoglobin A1c as an outcome measure were included. Studies including nutritional interventions, observational studies, review articles, and studies involving adult populations were excluded. A total of 18 studies (n = 569 participants) were included in the meta-analysis. Exercise interventions produced a statistically significant reduction in glycated hemoglobin A1c levels compared with the control group (Hedges' g = -0.38; 95% CI: -0.66 to -0.11; mean difference = -0.62%). Subgroup analyses showed that combined exercise (aerobic + resistance training) yielded the highest effect size (g = -0.63). Interventions lasting 24 weeks or longer (g = -0.92), programs with session durations of 60 minutes or more (g = -0.71), and high-intensity exercise protocols (g = -0.43) were associated with greater reductions in glycated hemoglobin A1c. Exercise-based interventions significantly improve glycated hemoglobin A1c levels in children and adolescents with Type1 diabetes. In clinical practice, the recommendation of high-intensity combined exercise programs lasting at least 24 weeks, with sessions of 60 minutes or more, at least 3 days per week.