OSMANLI KIBRISI’NDA BİR PAPALIK CASUSU: GİROLAMO DANDİNİ

Peler G. Y.

Uluslararası İstihbarat Çalışmaları Kongresi, Ankara, Turkey, 10 - 12 October 2025, pp.1, (Full Text)

  • Publication Type: Conference Paper / Full Text
  • City: Ankara
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.1
  • Erciyes University Affiliated: Yes

Abstract

Perugia’da bir ilahiyat profesörü olan Giralomo Dandini, 1596 yılında, Lübnan Marunilerinin durumunu teftiş etmek üzere Papalık tarafından elçi olarak gönderilmiştir. Yol üzerinde Kıbrıs’a uğrayan Dandini, Limasol’dan adaya çıkmış, Larnaka ve Lefkoşa’yı da ziyaret etmiştir. Bir ay kadar adada kaldıktan sonra Trablusşam’a gitmek üzere adadan ayılmıştır. 1597 yılının mart ayında Larnaka’ya tekrar gelmiş ve bir ay daha kalmıştır. Dandini’nin bu ikinci ziyareti esnasında, Türklere karşı tertip düzenlemek iddiası ile adadaki Osmanlı yöneticileri tarafından gözaltına alındığına ve İtalyan bir tüccarın yardımıyla gözaltından kurtulup adadan kaçtığına dair kayıtlar mevcuttur. Kıbrıs’tan ayrıldıktan altmış yıl sonra, Dandini’nin raporu Missione apotolica al patriarca e Maroniti del monte Libono adıyla Cesena’da yayımlanmıştır. Dandini, 1596-1597 yıllarında adada mevcut olan 12.000-13.000 Türk’ün büyük çoğunluğunun kılıçtan geçirilmemek için din değiştiren Latin dönmelerden ibaret olduğunu ve adaya gerçekleştirilecek bir Haçlı Seferi esnasında isyan etmeye hazır olduklarını iddia etmiştir. Giralomo Dandini’nin verdiği bu bilgiler, Osmanlı arşiv belgeleri ile örtüşmemektedir. Çok açıktır ki Dandini, Avrupa ve bilhassa Papalık kamuoyu için gerçeklerden uzak bir istihbari bilgi üretmiştir. Giralomo Dandini, Batı ve Rum / Yunan alan yazınında bilinmekle birlikte, Türk alan yazınında bilinmeyen bir şahsiyettir. Dandini’nin iddiası Batı alan yazınında büyük bir tartışma konusudur. Bu bildirinin problemini de Dandini’nin bu iddiası teşkil etmektedir. Bildiride, Dandini’nin bu iddiası irdelenecek ve Dandini’nin neden tarihî gerçeklerle bağdaşmayan böyle bir istihbari bilgi ürettiğinin sebepleri üzerinde durulacaktır.