Yarı-Nesne Kavramı Bağlamında Seramik Nesnenin Ontolojik Geçiş Halleri


Önal N. O., Asmaz A. C.

Uluslararası Sanat ve Sanat Eğitimi Dergisi, cilt.8, sa.19, ss.120-131, 2025 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu çalışma, sanat nesnesi olarak seramiğin sabit bir ontolojik statüye indirgenemez oluşunu, çağdaş nesne-odaklı felsefi yaklaşımlar bağlamında incelemektedir. Amaç, seramik nesnenin ne tam anlamıyla bir özne ne de bütünüyle bir nesne olarak konumlanabildiği ontolojik geçiş hâllerini kavramsallaştırmak ve bu geçişlerin estetik deneyim üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Çalışmada Michel Serres’in yarı-nesne, Graham Harman’ın geri çekilmiş nesne ve Timothy Morton’un hiper-nesne ve ağ (mesh) kavramları üzerinden seramik nesneye dair alternatif ontolojik okumalara yer verilmiştir. Yöntem olarak, bu kavramlar felsefi bağlamda açımlanmış, seramiğin üretim sürecindeki maddi dönüşüm (kil → obje → artefakt), işlevsel/ritüel/estetik pozisyonları ve tamamlanmamışlıkla ilişkisiyle birlikte ele alınmıştır. Sonuç olarak seramik nesne, sabitlenemeyen, sürekli dönüşüm hâlinde olan, görünüşü ile özü arasında mesafe barındıran ve anlamını tamamlanmamışlık içinde kuran bir varlık biçimi olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda seramik, yalnızca sanatın değil, çağdaş ontolojinin de merkezinde yer alan nesneleşememe durumunu temsil eden özgün bir düşünce nesnesi olarak okunmuştur.