Akademik Veri Yönetim Sistemi
61. Ulusal Nöroloji Kongresi, Antalya, Türkiye, 13 - 17 Aralık 2025, ss.175, (Özet Bildiri)
GİRİŞ: Anti-TNF tedavisi sırasında santral sinir sistemi demiyelinizan hastalıkları gelişebilmektedir; bu olgularda disabilite seyrini ve immünmodülatör tedavi (DMT) başlama dinamiklerini tanımlayan kanıtlar sınırlı kalmıştır. Bu çalışma, anti-TNF ilişkili olgularda EDSS değişimini ve DMT başlama durumunu değerlendirmeyi amaçlamıştır.
METOD: Çok merkezli, retrospektif kesitsel bir tasarım benimsenmiştir. Demografik veriler, anti-TNF başlangıcından nörolojik başlangıca geçen süre, nörolojik başlangıçtan DMT’ye geçen süre ve EDSS ölçümleri (başlangıç, 6., 12. ay ve son takip) derlenmiştir. Sonuçlar medyan değerler ve yüzdelerle raporlanmış; EDSS değişimi ile klinik belirleyiciler arasındaki ilişkiler kesitsel olarak incelenmiştir.
SONUÇLAR: Hastaların medyan yaşı 44 olarak saptanmıştır ve en sık kullanılan anti-TNF ajanının adalimumab olduğu belirlenmiştir. Anti-TNF başlangıcı ile nörolojik başlangıç arasında medyan 6 ay geçtiği gösterilmiştir. Başlangıçta EDSS medyanı 3.25 bulunmuştur. EDSS’in 6. ayda medyan 0.5 puan, 12. ayda 1.5 puan azaldığı ve uzun dönem izlemde bu iyileşmenin genel olarak korunduğu gözlenmiştir. Olguların %64’ünde DMT başlandığı, %36’sının ilaçsız izlendiği saptanmıştır. İlk sıra DMT olarak en sık ocrelizumab ve teriflunomidin tercih edildiği; dimetil fumarat, glatiramer asetat ve interferonun daha sınırlı kullanıldığı belirlenmiştir. Nörolojik başlangıçtan DMT’ye geçişe kadar medyan 1.4 ay geçtiği saptanmıştır. Yaş arttıkça EDSS iyileşmesinde azalma eğilimi gözlenmiş; cinsiyet ve sigara ile belirgin ilişki saptanmamıştır.
TARTIŞMA: Anti-TNF ilişkili demiyelinizan olgularda EDSS’in erken dönemde anlamlı biçimde düzeldiği ve bu kazanımın çoğunlukla korunduğu gösterilmiştir. Olguların önemli bir kısmında kısa sürede DMT başlandığı belirlenmiştir. Yaşın iyileşmeyi sınırlayabilecek olası bir belirleyici olarak öne çıktığı görülmüş; bulgular yapılandırılmış nörolojik izlemin ve zamanında DMT kararının klinik sonuçlar açısından önemini desteklemiştir.