FATİH SULTAN MEHMED DEVRİ PRİŞTİNE KAZASI (Tahrir Defterlerine Göre)


Creative Commons License

ŞAHİN R.

CAPPADOCIA JOURNAL OF HISTORY AND SOCIAL SCIENCES, cilt.10, ss.207-221, 2018 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 10
  • Basım Tarihi: 2018
  • Dergi Adı: CAPPADOCIA JOURNAL OF HISTORY AND SOCIAL SCIENCES
  • Sayfa Sayıları: ss.207-221

Özet

Bugün Kosova Devleti’nin başkenti olan Priştine, Osmanlı fethi öncesi Sırpların, Arnavutların ve Vlahların yaşadığı, köylülerin üretmiş oldukları mallarını pazarladıkları bir yerdir. Priştine, Osmanlı Devleti tarafından fethedilmeden önce Vuk Brankoviç’in oğlu Georg Brankoviç tarafından yönetilmekteydi. İlk dönem Osmanlı kaynaklarında Trepçe, Zveçan, Vılçıtrın, Prizren ve Üsküp’ün yanı sıra Priştine’nin de içinde bulunduğu bölge Vılk-ili adıyla anılmıştır. Bu şehirler, 1392 yılında fethedilen Üsküp hariç, Fatih Sultan Mehmed’in 1455 tarihli ikinci Sırbistan seferiyle fethedilmiş ve bu tarihten itibaren başta şehir merkezlerinde olmak üzere iskân ve dolayısıyla da İslamlaşma süreci başlamıştır. Fetihten sonra Vılk-ili’nin tahriri yapılmıştır. Bu tahrir sonucunda “Defter-i Vilayet-i Vılk” başlığı ile bölgenin tahrir defteri hazırlanmıştır. Vılçıtrın sancağına bağlı olan Priştine kazası kadı tarafından yönetilen bir yerleşim birimidir. Bölgenin fethedilmesinden Fatih Sultan Mehmed devrinin sonlarına kadar yapılan tahrirler sonucunda günümüze bölge ile ilgili pek çok bilgi ulaşmıştır. Kayıtlara göre Fatih Sultan Mehmed devrinin sonlarına doğru Priştine; Vılçıtrın sancağına bağlı altı nahiyeden bir tanesi olup, zeametle tasarruf edilen, dokuz mahallesi ve bir pazarı olan şehir merkezidir. Bu çalışmada Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde bulunan, Vılçıtrın sancağına ait 1455 ve 1477 tarihlerinde tutulmuş olan tahrir defterlerinden edinilen bilgiler doğrultusunda; Priştine kazasının demografik, ekonomik ve askeri özelliklerinden bahsedilecektir.

Prishtine, currently the capital of Kosovo State, was a marketing point for the villagers where they sell their products to Serbs, Albanians and Vlahs living there. Prishtine was headed by Georg Brankoviç, Vuk Brankoviç’s son, before it was conquerred by the Ottoman State. According the initial period Ottoman resources the region including Trepçe, Zveçan, Vılçıtrın, Prizren and Skopje as well as Prishtine was called Vılk province. Except Skopje, which was conquerred in 1392, these cities were conquerred during the second Serbia campaign of Fatih Sultan Mehmed in 1455. And upon this event, a period of population and therefore Islamisation was launched specifically at the city centers. After the conquest, the population registry of Vılk-province was performed. As a result of this, the cadastral record books of the region have been created under the name of “Defter-i Vilayet-i Vılk”. The town of Prishtine which was connected to Sanjak of Vılçıtrın, is a residential place headed by the Kadı (Muslim Judge). As a result of population registers conducted after the conquest of region until the end of Fatih Sultan Mehmed era, lots of information has been gathered about the region up-to-now. According to registers, Prishtine was of the six towns connected to Sanjak of Vılçıtrın, with nine quarters and a market place administered in a feudal structure through the end of Fatih Sultan Mehmed era. The study analyzes the demographical, economic and military aspects of Prishtine town in accordance with the data gathered from the cadastral record books included in the Prime Ministerial Ottoman Archives about the region, arranged between 1455 and 1477.