A Freudian Glance at Yusuf Atılgan's literature: The Cases of C. and Zebercet


SÜMBÜL Y.

TURKISH STUDIES, no.13, ss.1399-1409, 2013 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Basım Tarihi: 2013
  • Dergi Adı: TURKISH STUDIES
  • Sayfa Sayıları: ss.1399-1409

Özet

Psikanalitik edebiyat eleştirisi özellikle varoluşçu felsefenin etkili 
olduğu savaş öncesi ve sonrası dönemde yazılan, çoğunlukla modernist 
edebî eserlerdeki karakter analizlerinde yaygın bir biçimde 
kullanılmıştır. Dönemi etkisi altına alan varoluşçu felsefenin de izlerini 
taşıyan bu eserler, daha çok bireyin, içinde bulunduğu yaşam ortamını 
sorgulamasına ve bu bağlamda gelişen psikolojik gel-gitlerineodaklanmıştır. Modernist edebiyatta sıklıkla başvurulan ‘bilinçakışı’ ve 
‘iç monolog’ gibi anlatım teknikleri, okuyucu ve edebiyat 
eleştirmenlerini, karakterlerin kişiliklerini şekillendiren psikolojik 
etkenlere yönlendirmiştir ve bu bağlamda, dönemin bilimsel 
gelişmelerine de paralel olarak, edebî metinlere Freudcu ve Lacancı gibi 
yeni bakış açılarıyla yaklaşılmaya başlanmıştır. 
Edebî modernizm, Türk edebiyatına nispeten Avrupa’dan daha geç 
ulaşmış olsa da, benzer etkiler ilk modernist Türk romanlarında da 
görülebilmektedir. Özellikle Yusuf Atılgan, Ahmet Hamdi Tanpınar ve 
Oğuz Atay gibi önemli isimlerin modernist etkiyle yazılmış başlıca 
eserleri psikanalitik karakter incelemelerine oldukça açıktır. Yusuf 
Atılgan’ın ilk iki romanı, Aylak Adam ve Anayurt Oteli’ndeki 
başkarakterler C. ve Zebercet sorunlu psikolojik ruh halleri, 
tamamlanmamış cinsel gelişimleri ve oedipal eğilimleriyle yazarı 
üzerindeki Freud etkisini örnekler niteliktedir. Bu bağlamda, bu 
çalışmanın amacı, Yusuf Atılgan’ın ilk iki romanı Aylak Adam ve 
Anayurt Oteli’nin başkahramanları olan C. ve Zebercet isimli 
karakterlerin psikolojik durumlarını Sigmund Freud’un ‘Oedipus 
kompleksi’, ‘baba imgesi’ ve ‘cinsel dürtü’ gibi ünlü teorileri ışığında 
incelemektir. 
 
Psychoanalytical literary criticism has been widely used in the 
character analyses of the mostly-modernist literary pieces which were 
written especially in the pre and post-war years in Europe under the 
influence of existential philosophy. Modernist narrative techniques like 
‘stream-of-consciousness’ and ‘interior monologue’ have directed 
readers and literary critics towards an analysis of the psychological 
elements that shape characters’ personalities in the literature of the era. 
In this respect, new approaches like Freudian and Lacanian readings of 
literary texts based on their theories have emerged. 
Though literary modernism has reached Turkish literary circles 
later than Europe, similar impacts might also be seen in early 
modernist Turkish novels, especially in the ones written by Yusuf 
Atılgan, Ahmet Hamdi Tanpınar and Oğuz Atay, all of which offer much 
for a psychoanalytical approach. The protagonists, C. and Zebercet, of 
Yusuf Atılgan’s first two novels, The Wanderer and The Anayurt Hotel, 
exemplify the Freudian influence on their author with their problematic 
psychological states, sexual nondevelopment and oedipal tendencies 
throughout the novels. In this respect, the aim of this study is to 
analyze the psychological states of Atılgan’s two characters, C. and 
Zebercet, in the light of Freudian theories like ‘Oedipus Complex’, 
‘Father Complex’ and ‘Sex Drive’.