Modernizm ve Orta Çağ Ezgileri Arasında: Ljubica Marić
Andante, cilt.24, sa.241, ss.42-51, 2026 (Hakemsiz Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 24 Sayı: 241
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Andante
- Sayfa Sayıları: ss.42-51
- Erciyes Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Makale, 20. yüzyıl Sırp müziğinin özgün bestecilerinden Ljubica Marić’in (1909–2003) yaşamını, bestecilik anlayışını ve müzik tarihindeki yerini ele almaktadır. Avrupa’nın öncü kadın orkestra şeflerinden biri olan Marić, Prag’da Josef Suk ve Alois Hába gibi önemli müzisyenlerle çalışmış, gençlik yıllarında atonal ve mikrotonal müzikle ilgilenmiştir. 1930’larda Avrupa avangart müzik çevrelerinde tanınmaya başlamasına rağmen siyasi görüşleri ve yaşadığı güçlükler, özellikle orkestra şefliği kariyerinin gelişimini olumsuz etkilemiştir. Marić’in besteciliğindeki en önemli değişim, Balkan halk müziği ile Orta Çağ Ortodoks kilise ezgilerine yönelmesiyle gerçekleşmiştir. Bosna-Hersek’teki Orta Çağ mezar taşı yazıtlarından esinlenerek bestelediği Mekânın Şarkıları (1956), halk müziği unsurlarını modernist tekniklerle birleştiren başlıca eserlerinden biridir. Ortodoks kilise müziğinin sekiz modlu Octoechos geleneğinden yararlandığı Bizans Konçertosu (1959) ise tarihsel müzik kaynaklarını çağdaş bir bestecilik anlayışıyla yeniden yorumlamasının dikkat çekici bir örneğidir. Makale ayrıca Marić’in annesinin ölümünden sonra yaşadığı uzun bestecilik suskunluğunu, deneysel ses çalışmalarını ve 1980’lerden itibaren yeniden beste yapmaya başlamasını incelemektedir. Bestecinin müziğinde modernizm, Balkan kültürel mirası, Orta Çağ şiiri ve Ortodoks müzik geleneği arasındaki ilişkiler vurgulanmaktadır. Eserlerinin Türkiye’de yeterince tanınmadığına dikkat çekilerek özellikle Brankovo kolo, Mekânın Şarkıları ve Bizans Konçertosu aracılığıyla bu özgün müzik dünyasının keşfedilmesi önerilmektedir.
Yazı, bestecinin başlıca eserlerini tanıtan dinleme önerileri ve konuyla ilgili kaynakçayla tamamlanmaktadır.