BÜYÜK SAVAŞ SIRASINDA İNGİLİZ AJANI BİNBAŞI HARRY SAİNT JOHN BRİDGER PHİLBY’NİN NECİD GÖREVLENDİRİLMESİ
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, cilt.12, sa.2, ss.1038-1051, 2022 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 12 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2022
- Doi Numarası: 10.30783/nevsosbilen.1097340
- Dergi Adı: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1038-1051
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Erciyes Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
İngiltere, I. Dünya Savaşı yıllarında Osmanlı Devleti’nin güneydeki topraklarını işgal edebilmek için bütün imkânlarını seferber etti. Bu bağlamda kullandığı araçlardan biri de yetişmiş insan gücü olarak sahada aktif görev alan ajanlarıydı. Savaş yılları boyunca farklı yerlerde görevler yapan John Philby de belirtilen ajanlardan biriydi. 1917 yılı kasım ayında gerçekleşen Necid görevlendirmesi hayatının dönüm noktası oldu. Seyahatin gerekçesi, İbn Suûd’un Hail emiri İbn Reşîd ve Acman kabilesine karşı kışkırtılmasıydı. İngilizlerle işbirliği yaparak Osmanlı Devleti’ne isyan eden Hüseyin ile birlikte hareket etmesinin sağlanmasıydı. Başarısı tartışılır olsa da seyahati boyunca Arabistan’ın sakinlerini, yerleşim yerlerini, coğrafyasını ve iklimini yakından tanıma imkânı buldu. Yaptığı gözlemlerle ve edindiği tecrübelerle Arabistan topraklarının daha iyi anlaşılmasını sağlayacak birbirinden kıymetli eserler verdi. Philby, İbn Suûd’un Osmanlı Devleti bünyesinde çarpışırken İngilizlere esir düşen Arap esirlere değin talepleriyle karşı karşıya kaldı. Tarafların birbirlerinden beklentilerinin yansıtıldığı çalışmamızla Philby’nin İbn Suûd ile tanışmasını sağlayan Necid misyonuna ve misyon kapsamındaki edinimlerine dair bilgiler verilmesi amaçlandı. Zira bu misyon ile temelleri atılacak İbn Suûd-Philby dostluğu, Vehhâbi Emiri’nin devletini inşa sürecinde ve sonrasında Philby’nin en yakınındaki kişilerden biri olmasını sağladı.
England, used all its means to occupy the southern lands of the Ottoman Empire during the First World War. In this context, one of the tools he used was his agents, who took an active role in the field as trained manpower. John Philby, who was one of the agents mentioned served in different locations during the war years. The appointment of Najd, which took place in November 1917, was a turning point in his life. The reason for the trip was the incitement of Ibn Saud against the Amir of Hail, Ibn Rashid, and the Ajman tribe. It was to ensure that he acted together with Hussein, who rebelled against the Ottoman Empire by collaborating with the British. Although his success is debatable, he had the opportunity to get to know the inhabitants, settlements, geography and climate of Arabia during his travels. With the observations he made and the experiences he gained, he produced valuable works that will enable the lands of Arabia to be better understood. Philby was faced with Ibn Saud's demands for Arab captives who were captured by the British while fighting within the Ottoman Empire. In our study, in which the expectations of the parties from each other are reflected, it is aimed to give information about the Nejd mission that enabled Philby to meet Ibn Saud and his achievements within the scope of the mission. Because the friendship of Ibn Saud-Philby, whose foundations will be laid with this mission, enabled the Wahhabi Amir to be one of the closest people to Philby during and after the construction of his state.