Alzheimer Hastalığında Bilişsel ve Fiziksel Rehabilitasyon Yaklaşımları

I. Ulusal Rehabilitasyon Hemşireliği Kongresi, Yozgat, Türkiye, 24 - 26 Ekim 2025, ss.1-3, (Özet Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
Basıldığı Şehir: Yozgat
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.1-3
Erciyes Üniversitesi Adresli: Evet

Alzheimer Alzheimer hastalığı (AH) dünya genelinde yaşlı nüfus arasında yaygın olarak görülen ve kognitif işlevlerin kaybı ile sonuçlanan bir nörodejeneratif hastalıktır. AH, moleküler gelişmeler, çok sayıda yeni tedavi yaklaşımı ve patogenezinin aydınlatılmasında büyük ilerlemeler geliştirilmiş olmasına rağmen, AH halen etkin bir tedavisi bulunmamaktadır (Chen, Z. Y, Zhang, Y. 2022). AH’ında farmakolojik tedavilerin sınırlı etkisi nedeniyle, rehabilitasyon yaklaşımları hastaların yaşam kalitesini artırmada önemli bir rol oynamaktadır.
Rehabilitasyon, bireyleri zorlamaktan veya onların eksikliklerine odaklanmaktan ziyade, hasta merkezli bir yaklaşımla hastaların güçlendirilmesi ve desteklenmesini esas almalıdır. Bu derlemede, Alzheimer ve rehabilitasyon konusu bilişsel rehabilitasyon ve fiziksel rehabilitasyona olarak gruplandırılıp sunulmaktadır (Bozkurt, ve Karadakovan, 2020).

AH’de uygulanacak bilişsel rehabilitasyonun temelini kişisel hedefler ve bu hedefleri destekleyecek ve tamamlayacak yaklaşımlar oluşturur. Bilişsel müdahaleler; bilişsel eğitim, bilişsel rehabilitasyon, bilişsel uyarım programları ve gerçeğe yönelim terapisi gibi çeşitli uygulamaları kapsamaktadır. Bilişsel temelli müdahalelerin, Alzheimer hastalığı sürecinde bilişsel gerilemeyi azaltmadaki etkinliği, nöroplastisite mekanizmaları ile açıklanmaktadır. Bu doğrultuda, hastalara özel bellek, dikkat ve konsantrasyon hedefleri tanımlanmalı; uygulanan egzersizlerle duyguların düzenlenmesi ve anksiyetenin azaltılması desteklenerek emosyonel iyilik hâli güçlendirilmelidir (Arıca, P. ve ark. 2020). Mevcut araştırmalar, bilişsel müdahalelerin beyin işlevlerini hem nöronal bağlantı ağları düzeyinde hem de moleküler ve sinaptik mekanizmalar aracılığıyla anlamlı biçimde etkilediğini göstermektedir (Twamley2013).

Fiziksel rehabilitasyon AH’sı olan bir hastanın hayatına dahil etmek önemlidir. Fiziksel rehabilitasyon arasında kuvvetlendirme, denge, aeorobik egzersiz, günlük yaşam aktiviteleri eğitimi, direnç ve gevşeme egzersizleri yer almaktadır. Kognitif fonksiyonu orta düzeyde bozulmuş bireylerde, fiziksel rehabilitasyonun yürüme hızı ve dayanıklılığı, günlük yaşam aktivitelerine bağımsız katılım ve iletişim becerileri gibi çeşitli fonksiyonel alanlar üzerinde olumlu etkiler sağladığı gösterilmiştir (Yıldırım ve ark., 2024).

Multidisipliner bir yaklaşım ile bilişsel, fiziksel ve sosyal boyutlarda planlanan rehabilitasyon programlarının hastaların yaşam kalitesini artırmasında ve semptomların kontrol edilmesinde katkı sağladığı belirtilmektedir (Panella 2008). Alzheimer hastalarında rehabilitasyon hastalığın semptomlarının azaltılmasında önemli bir parçadır.

Alzheimer's disease (AD) is a neurodegenerative disorder that is prevalent among the elderly population worldwide and results in the loss of cognitive functions. Despite significant advances in molecular developments, numerous new treatment approaches, and elucidation of its pathogenesis, AD still lacks an effective cure (Chen, Z. Y, Zhang, Y. 2022). Due to the limited effect of pharmacological treatments in AD, rehabilitation approaches play an important role in improving patients' quality of life. Rehabilitation should focus on empowering and supporting patients through a patient-centered approach rather than challenging individuals or focusing on their deficiencies. In this review, the topic of Alzheimer's and rehabilitation is grouped and presented as cognitive rehabilitation and physical rehabilitation (Bozkurt, and Karadakovan, 2020).

The foundation of cognitive rehabilitation to be implemented in AH is based on personal goals and approaches that will support and complement these goals. Cognitive interventions encompass various applications such as cognitive training, cognitive rehabilitation, cognitive stimulation programs, and reality orientation therapy. The effectiveness of cognitive-based interventions in reducing cognitive decline in the course of Alzheimer's disease is explained by neuroplasticity mechanisms. In this regard, specific memory, attention, and concentration goals should be defined for patients; emotional well-being should be strengthened by supporting the regulation of emotions and reduction of anxiety through the exercises applied (Arıca, P. et al. 2020). Current research shows that cognitive interventions significantly affect brain functions both at the level of neuronal connection networks and through molecular and synaptic mechanisms (Twamley 2013).

It is important to incorporate physical rehabilitation into the life of a patient with AH. Physical rehabilitation includes strengthening, balance, aerobic exercise, training in activities of daily living, resistance and relaxation exercises. In individuals with moderate cognitive impairment, physical rehabilitation has been shown to have positive effects on various functional areas such as walking speed and endurance, independent participation in activities of daily living, and communication skills (Yıldırım et al., 2024).

It is stated that rehabilitation programs planned with a multidisciplinary approach in cognitive, physical, and social dimensions contribute to improving patients' quality of life and controlling symptoms (Panella 2008). Rehabilitation is an important part of reducing the symptoms of Alzheimer's disease in patients.