Hüzün Turizmi Kapsamında Kapalı Maraş’a Yönelik Netnografik Bir İnceleme

I. Ulusal Doğal ve Kültürel Miras Turizmi Sempozyumu, Nevşehir, Türkiye, 20 - 22 Nisan 2026, ss.143-146, (Özet Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
Basıldığı Şehir: Nevşehir
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.143-146
Erciyes Üniversitesi Adresli: Evet

Turistlerin değişen ilgi alanları ve deneyim arayışları, turizm sektöründe yeni turizm türlerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu kapsamda hüzün turizmi, geçmişte yaşanan savaş, felaket ve trajedilerin izlerini taşıyan mekânların ziyaret edilmesine dayanan bir turizm türü olarak gelişmiştir. Ölüm, kayıp ve trajik geçmişle ilişkilendirilen mekânlara gerçekleştirilen ziyaretleri ifade eden, ziyaretçilerin anlam arayışı, toplumsal belleği onarma ve duygusal etkileşim deneyimi yaşama ihtiyacına dayanan ve özel ilgi turizmi kapsamında değerlendirilen alternatif bir turizm türüdür. Ziyaretçiler bu alanlarda yalnızca tarihsel bilgi edinmekle kalmayıp, geçmiş olayları anlama ve kolektif hafıza ile bağ kurma deneyimi de yaşamaktadır. Bu yönüyle hüzün turizmi, alternatif turizm türleri arasında önemli bir yer edinmiştir. Bu araştırmanın amacı, hüzün turizmi kapsamında Kapalı Maraş’a ilişkin olarak Tripadvisor platformunda yer alan ziyaretçi yorumlarını netnografik yöntemle çözümleyerek, bölgeyi ziyaret eden bireylerin deneyimlerine bağlı olarak hissettikleri duygu türlerini, algılarını ve tavsiyelerini ortaya koymaktır. Netnografi, başlangıçta pazarlama alanında geliştirilen ve günümüzde farklı disiplinlerde de kullanılan nitel bir araştırma yöntemidir. Etnografiye dayanan bu yaklaşım, insanların dijital platformlarda kolektif olarak oluşturduğu kültür ve paylaşılan deneyimlerin izini sürmektedir. Sosyal medya ve çevrimiçi inceleme siteleri aracılığıyla veri toplama imkânı, netnografiyi modern araştırmalarda güçlü bir yöntem hâline getirmektedir. Araştırma verileri, çevrimiçi kullanıcı deneyimlerinin paylaşıldığı Tripadvisor platformundan elde edilmiştir. Aralık 2015 – Aralık 2025 tarihleri arasında Kapalı Maraş’a ilişkin olarak paylaşılan 670 ziyaretçi yorumu veri setine dâhil edilmiştir. Yorumlar nitel araştırma desenine uygun olarak içerik analizine tabi tutulmuş ve analiz süreci MAXQDA 20 programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları doğrultusunda ziyaretçi yorumları, “hissedilen duygu”, “algı” ve “diğer” olmak üzere üç temel tema altında gruplandırılmış ve kodlanmıştır. Hissedilen duygu teması incelendiğinde, ziyaretçilerin deneyimlerini çoğunlukla etkilenme ve hüzün ekseninde değerlendirdikleri belirlenmiştir. Bunun yanı sıra, merak, empati, nostalji ve gizem duygularının da ziyaretçi deneyimini zenginleştirdiği ortaya çıkmıştır. Ziyaretçiler, bölgenin terk edilmiş mekânlarını ve geçmiş ihtişamına dair işaretleri deneyimleyerek karmaşık, çok boyutlu duygusal tepkiler sergilemektedir. Özellikle bölgenin doğal güzellikleri ile savaşın bıraktığı yıkım izleri arasındaki keskin tezat, bu duygusal karmaşayı derinleştiren önemli bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca, fotoğraf yasakları ve askeri denetim altındaki sınırlandırılmış hareket alanı, hüzün duygusuna kısıtlanmışlık ve gözetim altında olma hissini ekleyerek ziyaretçi deneyimini derinleştirmektedir. Algı teması kapsamında ise ziyaretçiler, bölgeyi hem doğal çekicilikleri hem de tarihsel ve politik geçmişi üzerinden anlamlandırmaktadır. Plaj ve denizin estetik değeri öne çıkarken, fotoğraf çekim kısıtlamaları bazı ziyaretçiler tarafından sınırlayıcı bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Böylece ziyaretçiler, sadece doğal güzellikleri deneyimlemekle kalmayıp, mekânın tarihsel ve politik bağlamını da derinlemesine anlamaya çalışmakta; bu süreç, ziyaretin bilişsel boyutunu güçlendirerek, mekânla etkileşimi daha kapsamlı ve çok katmanlı hâle getirmektedir. Ek olarak, ziyaretçilerin önemli bir kısmının bölgenin siyasi bir çözüme kavuşarak yeniden eski canlı günlerine dönmesi yönünde temennilerde bulunduğu görülmüştür. Ziyaretçiler Kapalı Maraş’ı deneyimlerken yalnızca fiziksel mekânları gözlemlemekle kalmayıp, bölgenin tarihî ve politik bağlamını da anlamaya çalışmaktadır. Bu süreç, ziyaretçilere mekânla duygusal bir bağ kurma, empati geliştirme ve geçmişin izlerini toplumsal hafıza üzerinden değerlendirme fırsatı sunmaktadır. Kapalı Maraş deneyimi, ziyaretçilere hem geçmişi kavrama hem de mekânın sembolik değerini deneyimleme imkânı sağlayarak, duygusal ve bilişsel bir etkileşim yaratmaktadır. Böylece hüzün turizmi, anlam arayışı ve deneyim odaklı alternatif turizmin önemli bir boyutunu temsil etmekte ve ziyaretçiler için derinlemesine bir deneyim alanı oluşturmaktadır.

Tourists’ changing interests and their search for new experiences have created the conditions for the emergence of new types of tourism within the tourism sector. In this context, dark tourism has developed as a form of tourism based on visiting places that bear the traces of past wars, disasters, and tragedies. It is considered an alternative form of tourism within the scope of special interest tourism and refers to visits to sites associated with death, loss, and tragic past events. This type of tourism is largely driven by visitors’ search for meaning, their desire to contribute to the restoration of collective memory, and their need to experience emotional engagement. In such places, visitors not only gain historical knowledge but also experience a deeper understanding of past events and establish a connection with collective memory. In this respect, dark tourism has gained a significant position among alternative tourism types. The aim of this study is to reveal the emotions, perceptions, and recommendations experienced by visitors to Varosha (Closed Maraş) within the context of dark tourism by analyzing visitor reviews shared on the Tripadvisor platform through the netnographic method. Netnography is a qualitative research method originally developed in the field of marketing and currently used in various disciplines. Based on ethnography, this approach traces the culture collectively produced by individuals and the shared experiences they express on digital platforms. The opportunity to collect data through social media and online review platforms has made netnography a powerful method in contemporary research.

The research data were obtained from the Tripadvisor platform, where users share their online experiences. A total of 670 visitor reviews regarding Varosha (Closed Maraş) shared between December 2015 and December 2025 were included in the dataset. The reviews were subjected to content analysis in accordance with the qualitative research design, and the analysis process was carried out using the MAXQDA 20 software. Based on the research findings, visitor reviews were grouped and coded under three main themes: “felt emotions,” “perception,” and “other.” When the theme of felt emotions was examined, it was determined that visitors mostly evaluated their experiences within the axis of impression and sadness. In addition, emotions such as curiosity, empathy, nostalgia, and mystery were also found to enrich the visitor experience. By experiencing the abandoned spaces of the region and the traces of its former splendor, visitors display complex and multidimensional emotional reactions. In particular, the striking contrast between the natural beauty of the region and the traces of destruction left by war emerges as an important factor deepening this emotional complexity. Moreover, photography restrictions and the limited mobility under military supervision add a sense of restriction and surveillance to the feeling of sadness, further deepening the visitor experience.

Within the scope of the perception theme, visitors interpret the region through both its natural attractions and its historical and political background. While the aesthetic value of the beach and the sea stands out, photography restrictions were evaluated as a limiting factor by some visitors. Thus, visitors not only experience the natural beauty of the area but also attempt to understand the historical and political context of the place in depth. This process strengthens the cognitive dimension of the visit and makes the interaction with the place more comprehensive and multilayered. In addition, it was observed that a significant number of visitors expressed wishes for the region to reach a political resolution and return to its former vibrant days. While experiencing Varosha (Closed Maraş), visitors do not merely observe the physical environment but also attempt to understand the historical and political context of the region. This process offers visitors the opportunity to establish an emotional connection with the place, develop empathy, and evaluate the traces of the past through collective memory.

The Varosha experience enables visitors to both comprehend the past and experience the symbolic value of the place, creating an interaction that is both emotional and cognitive. In this sense, dark tourism represents an important dimension of experience-oriented alternative tourism centered on the search for meaning and provides visitors with a profound and reflective experience.