Bu çalışma, mimarlıkta yapay zekâ (YZ) destekli tasarım otomasyonuna yönelik son yaklaşımları inceleyerek, tasarım sürecinin çeşitli aşamalarındaki etkisine odaklanmaktadır. Niteliksel, literatür temelli bir metodoloji kullanarak, GAN'lar, difüzyon modelleri ve grafik tabanlı sistemleri içeren akademik kaynaklar ve vaka çalışmalarını analiz eder. Bulgular, yapay zekanın verimliliği artırdığını, yaratıcılığı desteklediğini ve özellikle kavramsal tasarım, düzen oluşturma, form geliştirme ve performans optimizasyonu alanlarında yinelemeli keşfi hızlandırdığını göstermektedir. Bu avantajlara rağmen, veri bağımlılığı, algoritmik istikrarsızlık ve şeffaflık eksikliği gibi sınırlamalar kritik zorluklar olarak kalmaktadır. Çalışma, mevcut uygulamaları dört ana tema altında kategorize eder ve en başarılı sonuçların insan yaratıcılığı ile algoritmik zekayı birleştiren hibrit iş akışlarından doğduğunu vurgular. Yapay zekâ okuryazarlığı ve etik çerçevelerin önemini vurgulayan araştırma, mimari tasarımda yapay zekanın dönüştürücü rolünün daha geniş bir anlayışına katkıda bulunmakta ve profesyonel uygulamalara daha etkili ve sorumlu bir entegrasyon için yönler önermektedir.
This study investigates recent approaches to artificial intelligence (AI)-supported design automation in architecture, focusing on its impact across various stages of the design process. Using a qualitative, literature-based methodology, it analyzes academic sources and case studies involving GANs, diffusion models, and graph-based systems. Findings show that AI enhances efficiency, supports creativity, and accelerates iterative exploration, particularly in conceptual design, layout generation, form development, and performance optimization. Despite these advantages, limitations such as data dependency, algorithmic instability, and lack of transparency remain critical challenges. The study categorizes current applications into four key themes and highlights that the most successful outcomes arise from hybrid workflows combining human creativity and algorithmic intelligence. Emphasizing the importance of AI literacy and ethical frameworks, the research contributes to a broader understanding of AI’s transformative role in architectural design. It suggests directions for more effective and responsible integration into professional practice.
