İngiliz Arşiv Belgelerinin Işığında II. Abdülhamid'in Mirası (1920-21)


Creative Commons License

KARTIN C.

Tarihin Peşinde (The Pursuit of History), ss.69-99, 2015 (SSCI İndekslerine Giren Dergi)

  • Basım Tarihi: 2015
  • Dergi Adı: Tarihin Peşinde (The Pursuit of History)
  • Sayfa Sayıları: ss.69-99

Özet

İNGİLİZ ARŞİV BELGELERİNİN IŞIĞINDA II. ABDÜLMAHİD’İN MİRASI (1920-21)

Cengiz KARTIN

Özet

Sultan II. Abdülhamid yaklaşık 33 yıllık saltanatı süresince Osmanlı Devleti’ni ayakta tutabilmek için ciddi gayret sarfetmiştir. İmparatorluğun son günlerini yaşadığının farkında olan Sultan II. Abdülhamid, batılı devletlerin Osmanlı Devleti üzerindeki emellerinin de son derece idrakinde olarak birden çok amaca matuf olmak üzere kişisel mülkler edinmiştir. Söz konusu bu mülklerin birçok çeşidi olmakla birlikte en göze çarpan emlakin Musul-Kerkük ve Bağdat’ta yer alan petrol alanlarının kişisel mülk haline getirilmesi konusunda olduğu görülmektedir. Genellikle 1880-1890 tarihleri arasında sultanın kişisel hazinesinden ödenen ücretlerle satın alınan söz konusu araziler, Abdülhamid’in zorla tahttan indirilmesinden sonra İttihatçılar tarafından borçlara teminat olmak üzere yabancı devletlere sunulmuştur. Söz konusu bu durumla ilgili II. Abdülhamid’in yasal vârisleri konumunda olan sultanın eşleri ve çocukları sunulan bu emlakin kendi yasal hakları olduğunu iddia etmişler ve bunu kanıtlamak için pek çok belgeyi çeşitli mahkemelere, kurumlara ve devletlere sunmuşlardır.

Anahtar Kelimeler: II. Abdülhamid, İngilizler, Musul, Kerkük, Petrol.

 

SULTAN ABDULHAMID II LEGACY IN LIGHT OF BRITISH ARCHIVES DOCUMENTS (1920-1921)

 

Sultan Abdulhamid II had devoted significant effort to keep the Otoman Empire during the reign of nearly 33th years. Abulhamid II who was aware of  that Empire was living the last days for state  acquired personal property for lots of proposals as he realized westerns powers’ aim about share of Ottoman Empire. However,there are many kinds of these properties and it can be seen that the most remarkable property was about turning the oil field into personal state in  Mosul, Kirkuk and Baghdad.These fields who was bought by the pays of Abulhamid’s personal treasury are served to foreign states in exchange for assurance of debts by  Young Turks after Abdulhamid II was dethronmented.Related to this subject, Abdulhamid’s heirs such as his wives and children claimed that this property was their legal right and they submitted many documents to courts,foundation and states to prove this..

Keywords: Abdulhamid II, British, Mosul, Kirkuk, Oil.