Sınıf Öğretmenlerinin Alan Ölçme Konusuna İlişkin Alan Bilgilerinin Durumsal Yaklaşım Temelli Bir Mesleki Gelişim Çalışması Bağlamında İncelenmesi


Çiftçi Karadağ Ş. K. , Yetkin Özdemir İ. E. , Atay Mutlu A. , Yıldız P.

4. Uluslararası Türk Bilgisayar ve Matematik Eğitimi (TÜRKBİLMAT-4) Sempozyum, İzmir, Turkey, 26 - 29 September 2019, pp.565-567

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: İzmir
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.565-567

Abstract

Ölçme, hem fen bilimlerini hem de matematiği ilgilendiren ve günlük hayatta çok sık deneyimlenen bir

konudur (Lehrer, 2003). Ölçme, sürekli bir nicelik ile sayılar arasında kurulan ilişki (Smith, Males, Dietiker, Lee ve

Mosier, 2013) olup matematik eğitimde okul öncesinden başlayarak tüm sınıf düzeylerinde yer alan uzun soluklu

ve önemli bir konudur. Öğrencilerin ölçme konusundaki eksik öğrenmeleri -özellikle ölçme prosedürlerinin altında

yatan kavramsal ilkeleri eksik öğrenmeleri- onların ileri düzeydeki matematiksel ve bilimsel konuları öğrenmesine

engel olmaktadır (Smith vd., 2011). Bu nedenle, öğrencilerin ilk yıllardan itibaren ölçme işleminin temelini

oluşturan kavramsal ilişkileri anlaması büyük önem taşımaktadır. Alan, iki boyutlu sınırlı ve kapalı yüzeylerin

ölçüsüdür (Smith, Males ve Gonulates, 2016). Uzunluk ölçme daha çok fiziksel araçların (cetvel) kullanımını

gerektirirken, alan ölçme fiziksel araçların kullanımından sayısal hesaplamalara (bağıntı, formül) geçiş yapmayı

gerektirmekte (Lehrer, 2003; Zacharos, 2006; Smith, Males ve Gonulates, 2016) olup öğrenciler bu geçişi

yapmakta oldukça zorlanmaktadır. Yapılan araştırmalar, öğrencilerin alan kavramını ve alan ölçmenin kavramsal

temellerini anlamlandırmakta güçlük yaşadığını ve alan ölçme sorularında düşük başarı oranına sahip olduklarını

göstermektedir. Öğrencilerin alan formülünü bilmeleri ve bu formülü kullanarak soru çözmeleri onların alan

kavramının kavramsal bilgisine sahip olduklarını göstermemektedir. Çünkü alan ölçme formülünde verilen

uzunlukların arasındaki çarpımsal ilişki öğrenciler için yeterince anlamlı değildir. Öğrenciler alan formülünü

kullanarak bir alanın ölçümünü hesaplayabilmelerine rağmen, bu sayısal sonucun neyi temsil ettiğini idrak

etmekte zorlanmaktadır (Zacharos, 2006, Huang ve Witz, 2013; Huang, 2014). Öğretmenlerle yapılan sınırlı

sayıdaki araştırmada, öğretmenlerin de öğrencilerin yaşadıkları zorluklara, kavram yanılgılarını ve benzer

kavramsal bilgi eksikliklerine sahip olduklarını ve bu durumun öğretmenlerin sınıf içi uygulamalarını etkilediğini

ortaya konulmuştur (O’Keefe ve Bobis, 2008; Ma, 2010). Bu nedenle öğretmenlerin alan ölçme konusuna ilişkin

anlamlarının geliştirmesi öğretmenlerin öğrenciler için oluşturacağı öğrenme fırsatları açısından önem

taşımaktadır. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı sınıf öğretmenlerinin alan ölçme konusuna ilişkin alan bilgilerini

durumsal yaklaşım temelli bir mesleki gelişim çalışması kapsamında derinlemesine incelemektir.

Çalışmada nitel araştırma yaklaşımının durum çalışması modeli kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcıları

amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen üç sınıf öğretmenidir. Araştırma verilerini toplamak için Çiftçi, (2015)

tarafından tasarlanan üç aşamalı mesleki gelişim çalışması kullanılmıştır. Bu bağlamda öncelikle öğretmenlerin

kendi sınıflarıyla bağ kurabilecekleri ve meslektaşlarıyla öğretimsel durumları tartışarak birbirlerinin öğrenmelerini

destekleyebilecekleri bir mesleki gelişim çalışma ortamı oluşturulmuştur. Araştırmanın ikinci kısmında ise

öğretmenlerin alan ölçme konuşana ilişkin öğrenme süreçleri incelenmiştir. Mesleki gelişim çalışması 2018-2019

öğretim yılı bahar döneminde gerçekleştirilmiştir. Mesleki gelişim çalışması kapsamında öğretmenler dört ay

boyunca haftalık olarak gerçekleştirilen 11 oturuma katılmıştır. Araştırmanın verileri mesleki gelişim çalışmasının

oturumlarında literatür yardımıyla araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formlarının

kullanıldığı odak grup görüşmeleri aracılığıyla toplanmıştır. Üç katılımcı ile gerçekleştirilen oturumlar ortalama 120

dakika sürmüştür. Araştırma sürecinde elde edilen veriler, öğretmenlerin matematik alan bilgileriyle ilişkili

öğrenme süreçleriyle mesleki gelişim çalışması arasındaki ilişkiyi detaylı bir şekilde ortaya koymak için, betimsel

analiz yoluyla incelenmiştir. Yapılan analizler öğretmenlerin alan ölçme konusundaki bilgilerinin birim kavramı

etrafından şekillendiğini göstermiştir. Bu nedenle öğretmenlerin alan bilgilerinde meydana gelen değişimler bu

567

çerçevede oluşturulmuştur. Analiz sonucunda ortaya çıkan bulgular (i) ölçme, alan ölçme ve birim ve (ii) alan

formülünün gelişimi olmak üzere iki tema halinde sunulmuştur. Araştırma sonucunda öğretmenlerin alan ölçme

süreci, birim ve alan formüllünün temellerine ilişkin anlamalarında önemli değişimler yaşandığını ve bu

değişimlerin öğretmenlerin sınıf-içi uygulamalarını olumlu şekilde desteklediği görülmüştür. Öğretmenlerin alan

bilgisindeki değişimde, mesleki gelişim çalışması kapsamında kullanılan uygulama dökümlerinin ve oluşturulan

öğrenme grubunun önemli katkılarının olduğu görülmüştür.

Kaynaklar

Çiftçi, K., (20015). Ortaokul Matematik Öğretmenlerinin Alan Bilgilerinin Öğretim Materyali Geliştirme

Temelli Mesleki Gelişim Çalışması Bağlamında İncelenmesi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Hacettepe

Üniversitesi, Ankara.

Huang, H. M. E., ve Witz, K. G. (2013). Children conception of area measurement and their strategies for

solving area measurent problems. Journal of Curriculumand Teaching, 2(1), 10-26.

Huang, H. M. E. (2014). Third-tofourth-grade students’ conceptions of multiplication and area

measurement. ZDM, 46(3), 449-463.

Lehrer, R. (2003). Developing understanding of measurement. A research companion to principles and

standards forschool mathematics, 179-191.

Ma, L. (2010). Knowing and teaching elementary mathematics: Teachers' understanding of fundamental

mathematics in China and the United States. Routledge.

O’Keefe, M., ve Bobis, J. (2008). Primary teachers’ perceptions of their knowledge and understanding of

measurement. In M. Goss, R. Brown, & K. Makar (Eds), Navigatingcurrents a directions (pp. 391-398). Brisbane,

OLD: MERGA

Smith III, J. P.,Males, L. M., Dietiker, L. C., Lee, K., &Mosier, A. (2013). Curricular treatments of length

measurement in the United States: Do they address known learning challenges?. Cognition and

Instruction, 31(4), 388-433.

Smith III, J. P.,Males, L. M., ve Gonulates, F. (2016). Conceptual limitations in curricular presentations of

area measurement: Onenation’schallenges. Mathematical Thinking and Learning, 18(4), 239-270.

Zacharos, K. (2006). Prevailing educational practices for area measurement and students’ failure in

measuringareas. The Journal of Mathematical Behavior, 25(3), 224-239.

Anahtar Kelimeler: Mesleki Gelişim, Alan Ölçme