Kayseri İli İçin Farklı SSP Senaryolarına Dayalı Gelecek Dönem Ekstrem Yağışların İstatistiksel Dağılım Modelleri İle Belirlenmesi

Çıtakoğlu H., Kızılay A.

13. Ulusal Hidroloji Kongresi , Kocaeli, Türkiye, 14 - 17 Ekim 2026, cilt.1, ss.736-743, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Cilt numarası: 1
  • Basıldığı Şehir: Kocaeli
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.736-743
  • Erciyes Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Küresel iklim değişikliğinin ekstrem yağışlar üzerindeki artan etkileri, iklim geçiş bölgesinde yer alan Kayseri’de taşkın riskinin yeniden değerlendirilmesini gerektirmektedir. Bu çalışma, Kayseri ili için gelecekteki ekstrem yağış değişimlerini inceleyerek taşkın risk yönetimi ve altyapı planlamasına bilimsel altlık oluşturmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, CMIP6 veri setinden 17 modelin ortalamasıyla Çoklu Model Topluluğu (MME) oluşturulmuş; SSP1-2.6, SSP2-4.5 ve SSP5-8.5 senaryoları için Kayseri özelinde yanlılık düzeltmesi uygulanmıştır. 2015-2100 dönemini kapsayan günlük veriler yıllık maksimum serilere dönüştürülerek 5 dakikadan 24 saate kadar farklı süreler için ölçeklendirilmiştir. Belirlenen bu ekstrem yağış verilerine frekans analizi uygulanmış; Ki-Kare, Kolmogorov-Smirnov ve Olasılık Pozisyonu Korelasyon Katsayısı uygunluk testleriyle en uygun dağılımlar belirlenmiştir. Yedi farklı olasılık dağılımının parametreleri MOM, MO ve OAM yöntemleriyle hesaplanmıştır. Frekans analizi sonucunda SSP1-2.6 senaryosu için GED-MO, SSP2-4.5 senaryosu için Gumbel MOM, SSP5-8.5 senaryosu için ise GED-OAM dağılımlarının en uygun dağılımlar olduğu tespit edilmiştir. Bu dağılımlar kullanılarak 2 yıldan 1000 yıla kadar farklı tekerrür periyotları için Kayseri iline ait gelecek dönem ekstrem yağış değerleri hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar, seçilen üç farklı SSP senaryosu altında Kayseri ilindeki ekstrem yağışların şiddet ve frekansındaki değişimleri ortaya koyarak, bölgedeki altyapı projeleri ve taşkın risk yönetimi planlamaları için kritik bir altlık oluşturmaktadır. 

The role of global climate change in the extreme rainfall is increasing and requires a reconsideration of the flood risk in Kayseri, which is a climate transition zone. In this study, the aim is to analyze the future extreme precipitation changes for the province of Kayseri to provide a scientific basis for flood risk management and infrastructure planning. In the study, a Multi-Model Ensemble (MME) was created by averaging 17 models from the CMIP6 dataset, and bias correction was applied specifically for Kayseri under the SSP1-2.6, SSP2-4.5, and SSP5-8.5 scenarios. Daily data covering the period from 2015 to 2100 were converted into annual maximum series and scaled for different durations ranging from 5 minutes to 24 hours. Frequency analysis was applied to the identified extreme rainfall data; the most suitable distributions were determined using chi-square, Kolmogorov Smirnov, and probability position correlation coefficient goodness-of-fit tests. The parameters of seven different probability distributions were calculated by the MOM, MO and OAM methods. As a result of the frequency analysis, it was determined that the most suitable distributions for the SSP1-2.6 scenario are GED-MO; for the SSP2-4.5 scenario, they are Gumbel-MOM; and for the SSP5-8.5 scenario, they are GED-OAM distributions. Using these distributions, future extreme rainfall values for the province of Kayseri were calculated for different recurrence periods ranging from 2 years to 1000 years. The obtained results reveal the changes in the intensity and frequency of extreme rainfall in Kayseri province under three different selected SSP scenarios, providing a critical basis for infrastructure projects and flood risk management planning in the region.