CUMHURİYET ARŞİVİ IŞIĞINDA YABANCILARIN BAKIŞAÇISIYLA TÜRKİYE'NİN KIBRIS POLİTİKASI (1955-1959)


Creative Commons License

Kapcı H. Z. , Sakin S.

The Journal Of Academic Social Science Studies, cilt.4, ss.135-151, 2015 (Hakemli Üniversite Dergisi)

  • Cilt numarası: 4 Konu: 34
  • Basım Tarihi: 2015
  • Dergi Adı: The Journal Of Academic Social Science Studies
  • Sayfa Sayıları: ss.135-151

Özet

Kıbrıs meselesi Türkiye’nin yıllarca devam eden bir sorunu olmuştur. 19. yüzyılda tüm dünyada sömürgeler elde etmeye devam eden İngiltere 1878’de Kıbrıs’ı fiilen ele geçirmiştir. Lozan Antlaşması’ndan sonra Kıbrıs, İngiltere hâkimiyetinde kalmış, bu nedenle de Türkiye, Kıbrıs’a müdahale etmeyi düşünmemiştir. Ancak, 1931’den itibaren Kıbrıs Rumları İngiltere’den bağımsızlık kazanmak için mücadeleye başlamıştır. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra İngiltere’nin politika değiştirip hâkimiyetindeki topraklardan yavaş yavaş çekilmeye başlaması üzerine Kıbrıs meselesinde Türkiye ve Yunanistan’ın da yer aldığı bir nüfuz mücadelesi başlamıştır. Daha doğrusu 1950’den itibaren Kıbrıs sorununa Türkiye’de dâhil olmaya başlamıştır. Demokrat Parti döneminin en önemli dış politika konularından biri Kıbrıs sorunu olmuştur. Esasen İngiltere, Kıbrıs’ta kaldığı sürece Türkiye, herhangi bir mücadeleye girmemiştir. Öyle ki İngiltere’nin Kıbrıs’tan çekilmeyi düşündüğü anda Türkiye, Kıbrıs üzerinde söz sahibi olmayı istemiş, zira Türkiye’nin Kıbrıs’a coğrafi ve tarihi yakınlığı bunu gerektirmiştir. İşte bu andan itibaren Türkiye ve Yunanistan arasında Kıbrıs konusunda ciddi ve şiddetli bir rekabet başlamıştır. Burada Türkiye’nin amacı, Kıbrıs’ta yaşayan Türklerin ezilmemesidir. Yine İngiltere, Kıbrıs’tan çekilecekse Türkiye’nin olmadığı bir çözüm yolu düşünülemeyeceğidir. Türkiye bu doğrultuda adımlar atmaya başlamıştır. Ancak sorun oluşturan ve işi çıkmaza süren bir anlayış takip etmemiştir. Ilımlı bir politika izlemiştir. Özellikle Londra Konferansı sonrasında Türkiye konunun resmen tarafı haline gelmiştir. Türkiye öncelikle statükoyu devam ettirmek istemiştir. Bu olmazsa adanın tamamının kendisine verilmesi gerektiği görüşünü savunmuştur. 1955’ten sonra ise taksim tezi ön plana çıkmıştır. Bu dönem yabancı devletler kendi politikaları doğrultusunda Türkiye’nin Kıbrıs politikasını değerlendirmiştir. Bu değerlendirmelerde Soğuk Savaş döneminin etkileri görülmektedir. 

The Cyprus Question is a problem of Turkey that continued for years. Cyprus was conquered in 1878 by England which continuing to obtain colonies all around the  world in the 19th century. Cyprus is one of the dominions of the Great Britain after the Lozan Treaty of Peace. However, the Greek Cyprus began to struggle to gain independence from Britain since 1931. After this Turkey did not think to interfered to Cyprus. The Great Britain change her policy after the World War II. And she started to go out her dominion territories slowly. Therefore the influence war beginned on Cyprus between Turkey and Greece. As well Turkey has started to be included in the Cyprus problem since 1950. The period of the Democratic Party has been the Cyprus problem one of the most important foreign policy issues. Turkey does not go into struggle on Cyprus that the Great Britain remains her control. Turkey thinks that if England wants to go out from Cyprus then has a right to say on Cyprus. Because Cyprus is very close to Turkey for geographical and historical. At this moment there was a serious and heavy competition on Cyprus between Turkey and Greece. Turkey’s aim was not to persecuting the Cyprus Turks’ from other states. If England went out from Cyprus it was not thought a solution without Turkey. And so Turkey began to take a step on this policy. But Turkey never followed complicate comprehension. Şhe followed genial policy. Especially, after the London Conference, Turkey has become officially part of the subject. Turkey has primarily want to continue the status quo. If this is not, it has argued the entire island should be given its. The division thesis came to the fore after 1955. During this period, foreign states have evaluated Turkey's Cyprus policy in accordance with their policies. This assessment shows the influence of the Cold War.