Udmurtlar ve Türkler: Tarihî-Kavmî Teşekkül, Kültürel-Dillik Etkileşim


Creative Commons License

Peler G. Y., Gurbanov R.

Uluslararası İdil - Ural ve Türkistan Araştırmaları Dergisi, cilt.8, sa.2, ss.215-228, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu çalışma, Volga-Kama havzasında Udmurtlar ile Türk halkları arasında bin yılı aşkın süredir devam eden tarihî, kavmî teşekkülle ilgili, kültürel ve dillik etkileşimleri incelemektedir. Kazı bilimi, tarih, dil bilimi ve budun betimi verileri ışığında bilhassa İdil Bulgarları, Altın Ordu ve Kazan Hanlığı dönemlerinde yoğunlaşan temaslar ele alınmıştır. Udmurtçadaki Türkçe kökenli kopyalar konu odaklı öbekler hâlinde sunulmuş, bu kopyalamaların tarihî katmanları (Bulgar, Kıpçak-Tatar, modern dönem) ve işlev hususiyetleri tartışılmıştır. Bulgular, ilişkinin tek yönlü bir tesir veya erime değil, karşılıklı, canlı ve seçici bir etkileşim süreci olduğunu göstermektedir. Udmurt kavmî kimliği ve dillik özerkliği büyük ölçüde korunmuş, Türk unsurları ise ağırlıklı olarak maddi kültür, iktisadi ıstılahlar ve kısmen içtimai yapı alanlarında benimsenmiştir.