İŞLETMELERİN BİST SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ENDEKSİNDE YER ALMALARININ FİNANSAL PERFORMANSLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: AB SINIRDA KARBON DÜZENLEME MEKANİZMASI KAPSAMINDAKİ SEKTÖRLERİN ANALİZİ

Bayrak R., Esmeray M.

Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, cilt.0, sa.73, ss.181-188, 2026 (TRDizin)

Özet

Küresel iklim değişikliğiyle mücadele çerçevesinde sera gazı emisyonlarının azaltılması ve sürdürülebilir üretim sistemlerinin teşvik edilmesi, uluslararası kamu politikalarının temel önceliklerinden biri haline gelmiştir. Bu bağlamda Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı kapsamında Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) düzenlenmiştir. Söz konusu düzenleme ortaya koyduğu prensiplerle küresel ticari hayatı etkilemiştir. Ticari hayatını etkilenen ülkelerden biri de Türkiye’dir. Bu çalışmada, Türkiye’de AB SKDM kapsamına ilk etapta dahil edilen sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerin BİST Sürdürülebilirlik Endeksinde yer almalarının finansal performansı etkileyip etkilemediğinin araştırılması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda SKDM kapsamındaki sektörlerde faaliyet gösteren ve BİST Sürdürülebilirlik Endeksinde 2014-2024 yılları arasında yer almış olan 21 şirkete ait çeyrek dönemlik veriler panel veri analizi yöntemi ile test edilmiştir. Çalışmadaki analizlerde kukla değişken olarak (şirketin sürdürülebilirlik endeksine girdiği çeyrekte 1, girmediği çeyrekte ise 0 değeri alan) sürdürülebilirlik değişkeni kullanılmıştır. Çalışma bulgularına göre SKDM kapsamında yer alan sektörlerde sürdürülebilirlik endeksine dahil olmanın şirketlerin finansal performansları (ROA, ROE, PD/DD) üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir etkisi bulunamamıştır. Buna karşın, temel finansal göstergelerden kaldıraç oranının karlılık üzerinde güçlü bir negatif etkiye; cari oranın ise pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalarda yatırımcıların çevresel rasyolardan ziyade, şirketlerin geleneksel borç ödeme kapasitelerine ve likidite güçlerine odaklandığını göstermektedir.
Reducing greenhouse gas emissions and promoting sustainable production systems within the framework of combating global climate change have become central priorities of international public policies. In this context, the Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) has been established as part of the European Union Green Deal. This regulation has affected global trade through the principles it introduces. Türkiye is one of the countries whose commercial life is affected by it. This study aims to investigate whether including companies operating in sectors initially covered by the EU CBAM in Türkiye in the BIST Sustainability Index affects their financial performance. For this purpose, quarterly data for 21 companies operating in CBAM sectors and included in the BIST Sustainability Index from 2014 to 2024 were tested using the panel data analysis method. In the analyses in the study, the sustainability variable was used as a dummy variable (taking a value of 1 in the quarter when the company entered the sustainability index and 0 in the quarter when it did not enter). According to the study findings, inclusion in the sustainability index has no statistically significant effect on the financial performance (ROA, ROE, PB/V) of companies in the sectors covered by CBAM. In contrast, among the fundamental financial indicators, the leverage ratio had a strong negative effect on profitability, while the current ratio had a positive and statistically significant effect. The findings indicate that in emerging markets such as Türkiye, investors focus on companies’ traditional debt-paying capacity and liquidity strengths rather than environmental ratios.