Akademik Veri Yönetim Sistemi
5. BİLSEL INTERNATIONAL ASPENDOS SCIENTIFIC RESEARCHES CONGRESS June 21-22, 2025 ANTALYA/ TÜRKİYE, Antalya, Türkiye, 21 - 22 Haziran 2025, ss.157-168, (Tam Metin Bildiri)
Glutamat, merkezi sinir sistemindeki en önemli uyarıcı nörotransmitterlerdendir. Fizyolojik olarak sinyal iletimi için glutamatın uygun konsantrasyonlarda bulunması kritiktir çünkü yüksek konsantrasyonları toksik etkilere sebep olur. Glutamatın sodyum tuzu formu olan, çin tuzu olarak bilinen, Monosodyum Glutamat(MSG) aroma arttırıcı olarak çeşitli ülkelerde sıklıkla kullanılmaktadır. Nöronlarda, iyonotropik glutamat reseptörlerinin aktivasyonu, yoğun kalsiyum girişi, mitokondride aşırı kalsiyum yüklenmesi, aşırı ROS oluşumu ve sonunda hücre ölümü ile sonuçlanır. Bu çalışmada, MSG ile glutamat eksitotoksisitesi oluşturulan sıçanların hipokampüsünde gelişen öğrenme ve bellek bozukluğuna, Akt aktivatörü SC79’un terapötik etkisi araştırılmıştır. Çalışmada Erciyes Üniversitesi DEKAM’dan temin edilen 12 adet gebe sıçandan doğan Wistar albino türü erkek ve dişi sıçan kullanıldı. Bu sıçanlar, Kontrol, Glutamat ve Glutamat+SC79 grubu olarak 3 gruba ayrıldı. Glutamat eksitotoksisitesi postnatal 1, 3, 5 ve 7. günlerde (4 mg/g vücut ağırlığı) subkutan enjeksiyon ile oluşturuldu. SC79 uygulaması glutamat enjeksiyonundan 30 dakika önce subkutan enjeksiyon yöntemi ile (0,04 mg/g vücut ağırlığı) yapıldı. Sıçanların öğrenme ve bellek performansı morris su tankı(MST) ile, irkilme refleksi ise ön uyaran aracılı inhibisyon testi ile değerlendirildi. Glutamat ve Glutamat+SC79 grubu sıçanlar kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha fazla yol kat ederek ve daha uzun süre yüzerek platformu bulmuşlardır(p’ler<0,001). Glutamat ve Glutamat+SC79 grubu sıçanların platforma olan ortalama uzaklıkları, kontrol grubu sıçanlara göre anlamlı düzeyde daha fazladır(p’ler<0,001). Hedef kadranda geçirilen süre glutamat ve glutamat+SC79 grubu sıçanlarda kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşüktür(p<0,001). Erkek sıçanlar dişi sıçanlara göre hedef kadranda anlamlı ölçüde daha fazla zaman geçirmiştir(p<0,05). Hem dişi hem de erkek sıçanlarda, 78 dB ve 86 dB seviyelerinde Glutamat ve Glutamat+SC79 grubu sıçanlar kontrol grubu sıçanlara göre daha az inhibisyon gösterdikleri bulundu(p<0,05). Dişi sıçanlarda TOS düzeyi erkeklere göre yüksekken, erkek sıçanlarda TAS değeri dişilere göre yüksekti(p<0,05). Bu sonuçlar, glutamat eksitotoksisitesinin nörolojik ve fizyolojik etkilerinin cinsiyet farklılıklarıyla şekillendiğini ve oksidatif stres yanıtlarının bu süreçte kritik bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.