Akademik Veri Yönetim Sistemi
2. Nörogenetik ve Nörometabolik Hastalıklar Kongresi, İstanbul, Türkiye, 18 - 20 Nisan 2025, ss.33-36, (Tam Metin Bildiri)
Giriş: Charcot-Marie-Tooth hastalığı tip 1A (CMT1A) ilerleyici distal güçsüzlük, duyusal kayıp ve ayak deformiteleri ile karakterize en yaygın kalıtsal periferik nöropatidir. Multipl skleroz (MS) merkezi sinir sisteminin otoimmün kaynaklı, kronik ve progresif enflamatuar demiyelinizan bir hastalığıdır. Her iki hastalık da demiyelinizasyonu içerse de literatürde eşzamanlı oluşumları son derece nadirdir. CMT1A ve MS'nin bir arada varlığı, özellikle immün yanıt ve genetik yatkınlıklar bağlamında ortak potansiyel mekanizmalar hakkında önemli soruları gündeme getirmektedir. Bu ailede bu iki bozukluğun nadir bir kombinasyonunu vurgulayarak, periferik ve merkezi sinir sistemi (MSS) demiyelinasyonu arasındaki olası etkileşim hakkında daha fazla bilgi sağlamayı amaçladık. Olgu: MS tanılı alemtuzumab tedavisi alan 27 yaşında kadın hasta MS polikliniğine her iki ayakta çorap tarzı olan uyuşma şikâyeti üzerine başvurdu. Nörolojik Muayenesinde; alt ekstremitelerde bilateral ayak bileği fleksiyonu ve ekstansiyonunda silik parezi, alt ekstremiteler boyunca derin tendon reflekslerinde azalma, bilateral çekiç parmak ve pes cavus'u mevcuttu. Bu şikayetleri üzerine EMG yapıldı. Duyu yanıtları yaygın olarak elde edilemedi. Motor sinir ileti hızlarında yaygın uniform yavaşlama izlendi. İletim bloğu veya temporal dispersiyon izlenmedi. Hastada kombine santral ve periferik demiyelinizasyon düşünüldü. Etyolojiler açısından literatür taraması yapıldı. Nörofascin 155, MOG VE NMO antikorları negatif saptandı. Hastanın soygeçmişinde ablası ve halasının MS tanısı ile takipte olduğu, ayrıca ailede nöropati tanısı almış bireyler de olduğu öğrenildi. İndeks olgudan PMP22’ye yönelik genetik analiz yapıldı ve PMP22 duplikasyonu saptandı. Tartışma: PMP22 duplikasyonları Charcot-Marie-Tooth hastalığı tip 1A (CMT1A), PMP22 delesyonları Basıya Duyarlı Herediter Nöropati (HNPP), PMP22 nokta mutasyonları ise her iki fenotipe de neden olan genetik hastalıklardır. CMT1A genellikle yürüme veya koşma zorluklarıyla ilk iki dekatta başlar. Distal simetrik kas güçsüzlüğü, kas atrofisi ve duyusal kayıp görülür, bacaklar kollardan daha sık ve daha ciddi şekilde etkilenir. HNPP, sinir üzerine uygulanan hafif basıncı takiben ağrısız, tekrarlayan motor ve duyusal nöropati ataklarına yol açar. Bir çalışmada PMP22 geninin insan merkezi sinir sistemindeki (MSS) ekspresyonu incelenmiş ve beyin ve omuriliğin çeşitli bölümlerinde PMP22 mRNA’sı araştırılmış. PMP22 mRNA’sı, beyin ve spinal kordun çoğu bölgesinde önemli miktarlarda tespit edilmiş. Özellikle exon 1A transkripti, medulla, spinal kord ve corpus kallosum bölgelerinde bulunmuş. Bu durumun, bu transkriptin MSS’deki miyelinleşme sürecinde belirgin bir rol oynayabileceğini göstermiş. PMP22'nin MSS'deki ekspresyonunun hem nöronal hem de glial işlevlerin düzenlenmesinde önemli olabileceği ve bu genin mutasyonlarına bağlı bozuklukların sadece periferik sinir sistemi ile sınırlı olmayıp, MSS’de de belirgin etkiler oluşturabileceği ortaya konmuş. Başka bir çalışmada PMP22 mutasyonlarına sahip kişilerde MSS anormalliklerinin olup olmadığını araştırılması amaçlanmış. 15 HNPP ve 15 CMT1A hastası prospektif olarak çalışmaya dahil edilmiş ve beyin MRG ile nöropsikolojik değerlendirmeleri sağlıklı bireylerle karşılaştırılmış. Gri ve beyaz madde hacimleri özellikle değerlendirilmiş, spektroskopi ile metabolik değişiklikler, fraksiyonel anizotropi (FA) ölçümleri ile anormal yapılar incelenmiş. Ayrıca PMP22 gen duplikasyonu olan bir hastanın MSS'si otopsi ile değerlendirilmiş. Hastaların %70'inde beyaz madde hacminde azalma, %28'inde beyaz maddede kreatin seviyesinde düşüş ve %70'inde bilişsel bozukluk bulunmuş. Beyaz maddenin çeşitli bölgelerinde, özellikle fornix kolonlarında FA’nın önemli ölçüde değiştiği gözlemlenmiş. PMP22 gen duplikasyonu olan bir hastanın beyin incelemesinde, U liflerinin korunduğu yaygın hipomiyelinizasyon saptanmış. Sonuç: Olgumuzda PMP22 duplikasyonu ve MS birlikteliği mevcuttur. PMP22 duplikasyonu olgumuzda miyelin hasarını artırarak MS seyrini etkilemiş olabilir. MS ve PMP22 mutasyonları ile ilgili ileri çalışmalar yol gösterici olacaktır.
Referanslar 1- Moodley K, Moodley AA, Efthymiou S, Houlden H, Bill PLA, Patel VB, Rinaldi S. Combined central and peripheral demyelination in two siblings, immune mediated or genetic? Pract Neurol. 2024 Sep 13;24(5):422-427. doi: 10.1136/pn-2024-004114. 2- Ohsawa Y, Murakami T, Miyazaki Y, Shirabe T, Sunada Y. Peripheral myelin protein 22 is expressed in human central nervous system. J Neurol Sci. 2006 Aug 15;247(1):11-5. doi: 10.1016/j.jns.2006.03.004. 3- Chanson JB, Echaniz-Laguna A, Blanc F, Lacour A, Ballonzoli L, Kremer S, Namer IJ, Lannes B, Tranchant C, Vermersch P, de Seze J. Central nervous system abnormalities in patients with PMP22 gene mutations: a prospective study. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2013 Apr;84(4):392-7. doi: 10.1136/jnnp-2012-303725.