HAYVAN ISLAHINDA MOLEKÜLER SELEKSİYON YÖNTEMLERİ


Creative Commons License

Bostancı O. B., Daldaban F., Arslan K., Akyüz B.

Cumhuriyet 19. Uluslarası Uygulamalı Bilimler Kongresi , Sivas, Türkiye, 29 Ekim 2026, ss.17-39, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Sivas
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.17-39
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Erciyes Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Hayvan ıslahı, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği, gıda güvenliği ve ekonomik verimlilik açısından stratejik öneme sahip bir disiplindir. Hayvan ıslahının temel hedefi, ekonomik açıdan önemli özelliklerde (süt verimi, et verimi, büyüme hızı, yemden yararlanma, döl verimi, ürün kalitesi, hastalıklara direnç ve çevresel adaptasyon gibi) yönlendirilmiş ve kalıcı genetik ilerleme sağlamaktır. Bu hedef doğrultusunda uzun yıllar boyunca klasik seleksiyon yöntemleri kullanılmış olup fenotipik performans, soy kütüğü kayıtları ve döl verimi testleri temel karar mekanizmaları olmuştur. Klasik seleksiyon yöntemleri, kalıtım derecesi düşük özelliklerde çevresel faktörlerin fenotip üzerindeki baskın etkisi nedeniyle sınırlı kalmıştır. Ayrıca bazı kantitatif karakterlerin analizi yaşın ilerlemesine bağlı olarak zorlaşmakta ve maliyetli olmaktadır. Bu durum, mevcut popülasyondaki seleksiyon kararlarının gecikmesine ve genetik ilerleme hızının düşmesine yol açmaktadır. Moleküler biyoloji ve Genetik alanındaki teknolojik gelişmeler, herhangi bir kantitatif karakter bakımından genetik varyasyonun DNA düzeyinde analiz edilmesine ve hayvan ıslahında moleküler seleksiyon yöntemlerinin ortaya çıkmasına olanak sağlamıştır. Moleküler seleksiyon, bireylerin fenotipik özelliklerinden bağımsız olarak genetik potansiyellerinin değerlendirilmesine imkân sağlayarak seleksiyon doğruluğunu artırmakta, generasyon aralığını kısaltmakta ve klasik ıslah yöntemlerinin sınırlılıklarını önemli ölçüde azaltmaktadır. Bu çalışmada, hayvan ıslahında kullanılan moleküler seleksiyon yöntemleri ve moleküler belirteçler ele alınarak bu yöntemlerin avantajları ve sınırlılıkları hakkında güncel literatür doğrultusunda değerlendirmeler sunulması amaçlanmıştır.

Anahtar kelimler: Hayvan ıslahı, Moleküler Seleksiyon, Moleküler Belirteçler, Genetik İlerleme