1. International Göreme Scientific Research and Innovatıon Congress, Nevşehir, Türkiye, 17 - 18 Nisan 2026, ss.184-199, (Tam Metin Bildiri)
Bu çalışmada, H5N1 influenza A virüsünün M2 proton kanalına karşı potansiyel inhibitör olarak değerlendirilen aril sülfonamid türevlerinin (B1, B2 ve B3) elektronik ve reaktivite özellikleri yoğunluk fonksiyonel teorisi (DFT) kullanılarak incelenmiştir. Moleküllerin nötr, sulu ve n-oktanol ortamlardaki davranışları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş; HOMO ve LUMO enerji seviyeleri, HOMO–LUMO enerji farkı (ΔE), iyonlaşma enerjisi (IE), elektronegatiflik (χ), kimyasal sertlik (η), yumuşaklık (σ) ve global elektrofiliklik indeksi (ω) gibi kuantum kimyasal parametreler analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, düşük ΔE ve düşük sertlik değerlerine sahip moleküllerin daha yüksek reaktivite ve inhibitör potansiyeli sergilediğini göstermiştir. İncelenen anahtar bileşikler arasında B2, tüm ortamlarda en düşük enerji aralığı ve en yüksek elektrofiliklik değeri ile en uygun elektronik profile sahip olup, en güçlü inhibitör adayı olarak öngörülmüştür. Frontier moleküler orbital analizleri ve elektrostatik potansiyel haritaları, elektron yoğunluğunun aromatik ve heterosiklik bölgelerde yoğunlaştığını ve sülfonil ile nitril gruplarının bağlanmada önemli rol oynadığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, elde edilen bulgular, çözücü ortam etkilerinin ve kuantum kimyasal parametrelerin birlikte değerlendirilmesinin, antiviral ilaç tasarımında yapı–aktivite ilişkilerinin anlaşılmasına önemli katkı sağladığını göstermektedir.
In this study, the electronic and reactivity properties of aryl sulphonamide derivatives (B1, B2, and B3), evaluated as potential inhibitors against the M2 proton channel of the H5N1 influenza A virus, were investigated using density functional theory (DFT). The behaviour of the molecules in neutral, aqueous, and n-octanol environments was comparatively analysed, and key quantum chemical parameters such as HOMO and LUMO energy levels, HOMO–LUMO energy gap (ΔE), ionization energy (IE), electronegativity (χ), chemical hardness (η), softness (σ), and global electrophilicity index (ω) were examined. The results indicated that molecules with lower ΔE and lower hardness values exhibit higher reactivity and greater inhibition potential. Among the studied compounds, B2 was identified as the most promising inhibitor candidate, as it possesses the lowest energy gap and the highest electrophilicity across all environments, indicating the most favourable electronic profile. Frontier molecular orbital analysis and electrostatic potential (ESP) maps revealed that electron density is mainly concentrated in aromatic and heterocyclic regions, and that sulfonyl and nitrile groups play a significant role in molecular binding. Overall, the findings demonstrate that the combined evaluation of solvent effects and quantum chemical parameters provides important insights into structure–activity relationships, contributing to the rational design of antiviral agents.