Eski Türk Yazıtlarının Yazılış ve Dikilişleri Üzerine.


AYDIN E.

GAZİ TÜRKİYAT, cilt.1, ss.149-158, 2007 (Hakemli Üniversite Dergisi)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 1
  • Basım Tarihi: 2007
  • Dergi Adı: GAZİ TÜRKİYAT
  • Sayfa Sayıları: ss.149-158

Özet

Orta Asya’nın çok degisik cografyalarına yayılmıs olarak bulunan eski Türk yazıtlarında anlatılanları Çin, Bizans ve Arap kaynaklarıyla karsılastırma olanagı bulunmaktadır. Ancak bu karsılastırma, kaganlık yazıtlarının sahiplerinin anılan devletlerle, devlet baglamında iliskileri varsa yapılabilir. Kaganlık yazıtları dısındaki yazıtların özellikle kime ait oldukları ve nasıl yazıldıklarıyla dikildikleri hakkındaki bilgiyi ancak tastaki verilerden anlamak zorundayız. Bu baglamda yazıtların büyük bir kısmında neden yazılıp dikildikleri belirtilmistir. Tasların ölçüleri ve agırlıgı düsünüldügünde bunların nasıl dikildikleri de merak konusu olmaktadır. Bunlardan Yenisey havzasında bulunan bazı yazıtların nasıl tasındıgı ve dikildigine dair bilgiler bulunmaktadır. Bu çalısmada yazıtların yazılıs ve dikilis öykülerinin anlatıldıgı cümleler bir araya getirilmis, bozkır hayatı ile iliski kurulup eski Türklerin sosyal hayatı hakkında bilinenlere yeni bilgiler eklenmeye çalısılmıstır. Cümlelerdeki problemli kelime ve ibareler hakkında, yazıtlar üzerinde çalısan arastırmacıların eserleriyle karsılastırılarak bazı öneriler getirilmistir. Anahtar Kelimeler: Eski Türk Yazıtları, Yazılıs ve Dikilis Öyküleri, Yazıt Kolofonları, Eski Türkler, Sosyal Hayat
There is a chance to compare what is mentioned in the Old Turkish Inscriptions, which are spread over various areas in the Middle Asia, with Chinese, Byzantine and Arabic sources. However, this comparison can only be made possible on condition that the owners of the khanate inscriptions have governmental relations with the mentioned governments. The information on especially who they belong to and how they were engraved – except for the khanate inscriptions, can only be gathered from the data on the stones. In this sense, in the majority of inscriptions it was specified why they were engraved and erected. When the size and the weight of the stones are taken into consideration, how they were erected arouses curiosity. Among these inscriptions, some situated in the Yenisey Basin give information about how they were carried and erected.