Türkiye'de Bürokrasi ve Kamu Ekonomisi


AKBEY F.

Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2013

  • Basım Tarihi: 2013
  • Yayın Evi: Seçkin Yayıncılık
  • Basıldığı Şehir: Ankara

Özet

Bu çalışma 1980 sonrası neo-liberal dönüşüm çerçevesinde bürokrasi, teknokrasi, kamu ekonomisi ve bütçeye yönelik, başta bunlar arasındaki ilişkileri inceleyen temel kuramlar olmak üzere, temel tezleri Türkiye örneğinde test etmeyi hedeflemektedir. Çalışmanın alan araştırması ile ölçülen beş konuya dair sonuçlar şöyledir:

Birincisi bürokrat ve teknokratlarımızın seçkinci kuram çerçevesinde bir “yöneten elit” olarak kendi kendini yeniden üretip üretmediğini, yani bürokrasiye giriş ve yükselme bağlamında bir dikey hareketliliğin mevcut olup olmadığı ortaya konmak istenmiştir. Şunu söyleyebiliriz ki, Türk bürokrasi ve teknokrasisi, demografik olarak ve köken itibarıyla hiçbir şekilde seçkinci teorilerin ortaya koyduğu biçimiyle belirli ve aynı sosyal kökenden gelmemektedir.

İkincisi, aldığımız sonuçlara göre Türk bürokrasisi ve teknokrasisinin kelimenin safi anlamı ile liberal/piyasacı olduklarını iddia etmek güçtür. Her ne kadar ortalamalar bazında liberal eğilime işaret eden değişkenlerin ortalaması devletçi olanlara göre daha yüksek çıksa da, tam bir liberal eğilimden söz edilemez.

Üçüncüsü Türkiye’de bürokrasi ve teknokraside Niskanen’in iddia ettiğinin aksine “bütçe kollama” bilincinin gelişmediği görülmektedir. Yani ortalamalar itibarıyla anlamlı bir bütçe kollama eğilimine rastlanmamaktadır.

Dördüncüsü bürokrat ve teknokratlarımızın Performans Esaslı Bütçe Sistemi (PEB) hakkındaki temel yaklaşımlarının olumlu mu olumsuz mu olduğu belirlenmek istenmiştir. Ortaya çıkan sonuçlara göre bürokrat ve teknokratlarımızın PEB’e birlikte çok olumlu baktıkları söylenemez. Bunlar arasından liberal eğilimli olanların, PEB hakkında oldukça olumlu bir algıya sahip oldukları, devletçi olanların ise daha şiddetli bir şekilde PEB ile ilgili olumsuz bir algıya sahip oldukları görülmektedir.

Beşinci ve son olarak ise yukarıdaki dört hedefe ilişkin sonuçların, bürokrasi ile teknokrasi arasında ve bunların da iktisadi/mali konularda olanları ile olmayanları arasında eğer varsa ne tür farklılıklar sergilediği ortaya konmaktadır.