Kayseri’deki Osmanlı Son Dönem Sıbyan-İptidai Mekteplerinden Bir Örnek: Barbaros İptidai Mektebi, 1908-1910


Creative Commons License

Sönmez F. , Tavacıgil E., Pişmişoğlu S.

Online Journal of Art and Design, vol.10, no.1, pp.175-198, 2022 (Refereed Journals of Other Institutions)

  • Publication Type: Article / Article
  • Volume: 10 Issue: 1
  • Publication Date: 2022
  • Title of Journal : Online Journal of Art and Design
  • Page Numbers: pp.175-198

Abstract

Osmanlı’da Tanzimat Fermanının yayınlanmasından sonraki modernleşme sürecinde Batı ile ilişkilerin ivme kazanmasıyla eğitim, giderek ön plana çıkmış ve bir tür toplumsal dönüşüm mekanizması olarak işlemesi gündeme gelmiştir. Kademeli olarak yenilenen ve değişen eğitim sistemine paralel olarak, okul binaları taşrada yaygınlaştırılmıştır. Osmanlı’nın eğitim alanındaki modernleşme sürecini yansıtan bu okul binaları, yeni biçimlenen kentlerin sosyo-kültürel yapısına, fiziki siluetlerine önemli katkılar sağlamıştır. Osmanlı’nın son dönem eğitim politikasını yansıtan yapılardan biri olan, Kayseri ili Pınarbaşı ilçesinde 1908-1910 yılları arasında inşa edilmiş Barbaros İptidai Mektebi (İlkokulu), bu çalışmada örneklem olarak seçilmiştir. Okul, orijinal işlevini yitirmiş olmasına rağmen, inşa edildiği dönemin tarihsel, toplumsal ve mimari özelliklerini yansıtmasına ek olarak, sahip olduğu detayları ve yerel malzeme kullanımıyla özgündür. Çalışma kapsamında, Barbaros İlkokulu’nun yakın çevresiyle kurduğu ilişki, plan şeması, yapı malzemesi, yapım tekniği, restitüsyon kararları gibi mimari ve kentsel ölçekteki konulara odaklanılmıştır. Yöntem olarak nitel araştırma tekniklerinden; literatür taraması, gözlem, belgeleme ve dokümantasyon yöntemlerine başvurulmuştur. Barbaros İptidai Mektebi, Osmanlı neo-klasik döneminin mimari ve estetik özelliklerini yansıtan ve ayakta kalan nadir örneklerinden biridir. Buna göre, Barbaros İlkokulu bağlamında Osmanlı’nın 20.yy okul yapılarının mekansal organizasyonunu anlamak mümkün olacaktır. Çalışma sonucunda, mimarlık tarihi bağlamında oldukça önem arzeden bu yapının orijinal işlevine uygun olarak korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması konusunda yerel yönetimlerin gerekli planlamaları yapmaları önerilmektedir.