Online giyim alışverişlerinde hatalı satın alma sonrası ürün iadesi davranışlarında içsel ve dışsal atıfların rolü

Creative Commons License

Ekinci B., Akan N. A.

OPUS Toplum Araştırmaları Dergisi, cilt.23, sa.2026, ss.1-22, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, üniversite öğrencilerinin online giyim alışverişlerinde hatalı satın alma sonrası ürün iadesi sürecinde geliştirdikleri içsel ve dışsal atıfları ile bu atıfların duygu ve davranışlara yansımalarını incelemeyi amaçlamıştır. Araştırma, Atfetme Teorisi çerçevesinde yürütülmüş; bireylerin kişisel özellikleri ve içsel motivasyonlarına dayanan içsel atıflar ile ürün özellikleri ve çevresel faktörlere dayalı olan dışsal atıflar birlikte ele alınmıştır. Çalışmada, 18–35 yaş aralığındaki 24 üniversite öğrencisiyle yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle altı ana tema altında çözümlenmiştir. Bulgular, hatalı satın alma deneyimlerinin büyük ölçüde ürün kalitesi ve görsel sunumla ilişkilendirildiğini ve iade sürecinin, özellikle lojistik zorluklar nedeniyle, zorlayıcı olarak algılandığını göstermektedir. Katılımcıların hem içsel hem de dışsal atıflar geliştirdikleri, ancak dışsal atıfların daha baskın olduğu belirlenmiştir. Bu araştırma, bireylerin nedensellik atıf mekanizmalarının tüketici kararları üzerindeki etkisini detaylı şekilde inceleyerek, kurumların geliştireceği ve uygulayacağı reklam, tanıtım ve tutundurma stratejilerinde kullanılacak önemli faktörleri ve metodolojik detayları ortaya koyarak ışık tutmaktadır.
This study aimed to examine how university students develop internal and external attributions during the product return process following incorrect purchase decisions in online clothing shopping, and how these attributions are reflected in their emotional and behavioral responses. The study is conducted within the framework of Attribution Theory and considers both internal attributions based on individual characteristics and motivations, as well as external attributions related to product features and environmental factors. Semi-structured in-depth interviews were conducted with 24 university students aged 18-35, and the data were analyzed using thematic analysis across six main themes. The findings indicate that incorrect purchase experiences are largely associated with product quality and visual presentation, and that the return process is perceived as challenging, particularly due to logistical difficulties. While participants developed both internal and external attributions, external attributions were found to be more dominant. This study sheds light on the impact of individuals’ causal attribution mechanisms on consumer decisions by examining these mechanisms in detail, thereby identifying key factors and methodological approaches that organizations can use in the advertising, promotional, and retention strategies they develop and implement.