YARI MONOKOK GÖVDE TASARIMI İÇİN EN İYİ MALZEME SEÇİMİNİN CRITIC-MARCOS ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMİ İLE ÇÖZÜMÜ


İnci H., Şenyiğit E., Demirel B.

5 TH INTERNATIONAL “BAŞKENT” CONGRESS ON PHYSICAL, SOCIAL AND HEALTH SCIENCES, Ankara, Turkey, 11 - 12 June 2022, pp.394-398

  • Publication Type: Conference Paper / Full Text
  • City: Ankara
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.394-398
  • Erciyes University Affiliated: Yes

Abstract

Günümüzde teknolojinin gelişmesi ile özellikle havayolu ulaşımında çok büyük ilerlemeler kat edilmiştir. Havayolu ulaşımı ile çok kısa sürelerde çok uzak mesafelere ulaşım sağlanmaktadır. Havayolu 

ulaşımında temel araç uçaktır. Uçak; hava akımının başta kanatlar olmak üzere kanat profili parçaları-nın alt ve üst yüzeyleri arasında basınç farkı oluşturması sayesinde havada tutunarak yükselebilen,  ilerleyebilen motorlu bir hava taşıtıdır. Uçakların ana gövdesini ya da genel yapısını teşkil eden yapılardan 

biri yarı monokok gövde, günümüz uçaklarında uygulanan en yaygın yapı tarzıdır. Modern yolcu uçaklarının tamamına yakında yarı monokok iskelet inşa yöntemi uygulanmaktadır.  Yarı monokok gövdelerin tercih edilmesindeki sebeplerden en önemlisi uçağın ağırlığının azaltılması ile karbon salınımı ve 

yakıt  tüketiminin  azaltılmasıdır.  Monokok  gövdeler,  birçok  parçanın  imal  edilmesi  ve  sonradan  bunların 

birleştirilmesi ile elde edilir. Modern havacılıkta yarı-monokok gövde tasarımı sıklıkla kullanıldığından 

bu tasarımında kullanılan en iyi malzemenin seçimi uçuş performansı için önemlidir. Modern uçakların 

gövde yapısında bulunan yarı monokok gövde yapı parçasının tasarımında en iyi malzemenin seçimi, 

birden fazla kriter altında birden fazla alternatif içerisinden en iyi malzemenin belirlenmesi amacını 

gerçekleştirmeye çalışır. Çalışmada dikkate alınan havacılık karar verme problemi için kriterler sırasıyla, sertlik, yoğunluk, akma dayanımı, elastiklik modülü ve fiyattır. Alternatifler ise Aluminum Anviloy 

1150,  Aluminum  T652  Ceramic,  Aluminum  79Ni-4Mo-Fe,  Aluminum  T7751  alloy,  Aluminum  T6  alloy, 

Aluminum T5 alloy 705, 60 Beryllium,  Alloy CMW 1000, 100-Nickel Chromium, Zinc  Aluminumdur. 

Çalışmada, kriter ağırlıklarını belirlemede nesnel bir yöntem olan Critic yöntemi kullanılırken alternatiflerin sıralaması için Marcos yöntemi kullanılmıştır. Cri tic yöntemi ile en önemli kriterin  Yoğunluk 

(0.36) olduğu en önemsiz kriterin ise Sertlik (0.17) kriteri olduğu belirlenmiştir. Marcos yöntemi ile en 

iyi alternatifin 60 Berilyum (0.6650) olduğu en kötü alternatifin ise CMW 1000 alaşımı (0.41) olduğu 

belirlenmiştir.  Bu  çalışma  ile  Critic  ve  Marcos  yöntemlerinin  kullanılması  sonucu  modern  uçakların gövde yapısında bulunan yarı monokok gövde yapı parçasının tasarımında kullanılabilecek en iyi malzemenin 60 Berilyum (A7) olduğu karar vericilere sunulmuştur.