Akciğer Kanseri Araştırmalarında 3 Boyutlu Kültür Yöntemlerinin Karşılaştırmalı İncelemesi: Sferoid Oluşumu için En Uygun Yöntemin Belirlenmesi

Creative Commons License

Varol Z., Sarikaya M. D., Beşparmak E. A., kıyıcı m. s., ÖZTÜRK N., Yilmaz S.

Akdeniz Tıp Dergisi, cilt.12, sa.1, ss.1-13, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Kanser, kontrolsüz hücre proliferasyonu ve çevre dokulara invazyon ile karakterize edilen, küresel ölçekte önemli bir mortalite nedenidir. Geleneksel iki boyutlu (2B) hücre kültürü sistemleri, tümör mikroçevresini (tumor microenvironment, TME) yeterince taklit edemezken, üç boyutlu (3B) kültür sistemleri, hücre-hücre ve hücre-ekstraselüler matriks (ECM) etkileşimlerini daha gerçekçi bir şekilde modelleyerek biyomedikal araştırmalarda önemli bir araç haline gelmiştir. Bu çalışmada, A549 akciğer kanseri hücrelerinin sferoid oluşturma kapasiteleri, üç farklı 3B kültür yöntemi — ultra düşük yapışma (ULA) yüzeyli kültür plakası, agaroz hidrojel ve asılı damla (hanging drop) teknikleri kullanılarak karşılaştırılmıştır. Çalışmanın temel amacı, A549 hücreleri için en etkili sferoid oluşturma yöntemini belirleyerek elde edilen bulguların gelecek biyomedikal araştırmalara özellikle kanser modelleme, ilaç tarama çalışmaları ve tümör mikroçevresi araştırmaları gibi uygulamalara rehberlik etmesini sağlamaktır. Gereç ve Yöntemler: A549 hücreleri ultra düşük tutunma plakası, agaroz hidrojel ve asılı damla yöntemleri kullanılarak kültüre edilmiştir. Ultra düşük tutunma plakası yönteminde 5 x 103, 1 x 104 ve 3 x 104 hücre/ml yoğunluklarında sferoid oluşumu gözlemlenmiştir. Agaroz hidrojel yönteminde 1%, 1.5% ve 2% agaroz konsantrasyonları kullanılarak hücre agregasyonu ve sferoid stabilitesi değerlendirilmiştir. Asılı damla yönteminde hücreler yerçekimi etkisiyle kümelenmiş, sferoid çapı ve alanı ImageJ yazılımı ile analiz edilmiştir. Bulgular: Bu çalışmada, üç farklı üç boyutlu (3B) kültür yöntemi kullanılarak A549 akciğer kanseri hücrelerinin sferoid oluşturma kapasiteleri değerlendirilmiştir. Ultra düşük tutunma (ULA) plakası yöntemi, hücre agregasyonuna olanak sağlamış ancak oluşan yapılar sferoid olarak sınıflandırılacak kadar büyük ve kompakt bir yapı oluşturamamıştır. Asılı damla (hanging drop) yöntemi, hücrelerin 3. günde küçük kümeler oluşturduğunu, ancak 7. güne kadar kompakt ve stabil bir sferoid yapısı geliştiremediğini göstermiştir. Agaroz hidrojel yöntemi ise özellikle %2 agaroz konsantrasyonunda, diğer yöntemlere kıyasla en yüksek sferoid oluşturma kapasitesini sergilemiştir. Bu yöntemde sferoid oluşumu hücre yoğunluğuna bağlı olarak 72. saatte başlamış ve 30.000 hücre/ml yoğunluğunda anlamlı bir büyüme gözlenmiştir (p < 0.0001). Trypan Blue boyama sonuçları, %2 agaroz ve 1 x 104 – 3 × 104 hücre/ml yoğunluklarında en yüksek hücre canlılığının elde edildiğini ortaya koymuştur. Bu bağlamda, 30.000 hücre/ml yoğunluğunda 4.800 canlı hücre, 10.000 hücre/ml yoğunluğunda ise 3.600 canlı hücre sayılmıştır. Bu bulgular A549 akciğer kanseri hücreleri için agaroz hidrojel yönteminin, özellikle %2 agaroz konsantrasyonu ve yüksek hücre yoğunluğunda optimum sferoid oluşumu ve hücre canlılığı sağladığını ortaya koymaktadır. Sonuç: Bu çalışma, agaroz hidrojel yönteminin A549 akciğer kanseri hücrelerinde stabil ve organize sferoid oluşumu sağladığını göstermiştir. Özellikle %2 agaroz konsantrasyonu, hem hücre canlılığını koruma hem de sferoid büyüklüğünü optimize etme açısından en etkili koşul olarak belirlenmiştir. Ultra düşük tutunma (ULA) plakası ve asılı damla (hanging drop) yöntemleri ise sferoid oluşumu açısından sınırlı bir kapasite göstermiş ve daha az kompakt yapılar üretmiştir. Elde edilen bulgular, üç boyutlu (3B) hücre kültürü yöntemlerinin, özellikle deneysel tümör modellemesi ve ilaç tarama çalışmaları gibi biyomedikal araştırmalarda kritik bir rol oynadığını vurgulamaktadır. Bu bağlamda, agaroz hidrojel yöntemi, yüksek sferoid oluşum kapasitesi ve hücre canlılığı sağlaması nedeniyle, kanser araştırmalarında etkili bir 3B kültür modeli olarak değerlendirilmeye açık bir yöntem olarak öne çıkmaktadır.
Objective: Cancer, characterized by uncontrolled cell proliferation and invasion into surrounding tissues, is a leading cause of global mortality. Traditional two-dimensional (2D) cell culture systems fail to adequately replicate the tumor microenvironment (TME). In contrast, three-dimensional (3D) culture systems, which better simulate cell–cell and cell–extracellular matrix (ECM) interactions, have become powerful tools in biomedical research. This study aims to compare the spheroid formation capacity of A549 lung cancer cells using three different 3D culture methods: ultra-low attachment (ULA) plates, agarose hydrogel, and the hanging drop technique. The primary objective is to identify the most effective spheroid formation method for A549 cells and to provide findings that can guide future biomedical research, particularly in cancer modeling, drug screening studies, and investigations of the tumor microenvironment. Materials and Methods: A549 cells were cultured using three different 3D culture methods: ultra-low attachment plates, agarose hydrogel, and the hanging drop method. In the ultra-low attachment method, spheroid formation was observed at cell densities of 5,000, 10,000, and 30,000 cells/ml. In the agarose hydrogel method, agarose concentrations of 1%, 1.5%, and 2% were used to evaluate cell aggregation and spheroid stability. In the hanging drop method, cells aggregated under the influence of gravity. Spheroid diameter and area were analyzed using ImageJ software. Results: In this study, the spheroid formation capacity of A549 lung cancer cells was evaluated using three different three-dimensional (3D) culture methods. The ultra-low attachment (ULA) plate method allowed cell aggregation; however, the resulting structures were not large or compact enough to be classified as spheroids. The hanging drop method showed that cells formed small clusters by day 3 but failed to develop a compact and stable spheroid structure by day 7. The agarose hydrogel method, particularly at a 2% agarose concentration, demonstrated the highest spheroid formation capacity compared to the other methods. In this method, spheroid formation began at 72 hours depending on cell density, with significant growth observed at a density of 30,000 cells/ml (p < 0.0001). Trypan Blue staining results indicated that 2% agarose and cell densities of 10,000–30,000 cells/ml provided the highest cell viability. Specifically, 4,800 viable cells were counted at a density of 30,000 cells/ml, while 3,600 viable cells were observed at 10,000 cells/ml. These findings suggest that the agarose hydrogel method, especially at 2% agarose concentration and higher cell densities, offers optimal spheroid formation and cell viability for A549 lung cancer cells. Conclusion: This study demonstrated that the agarose hydrogel method effectively promoted stable and organized spheroid formation in A549 lung cancer cells. Notably, the 2% agarose concentration was identified as the most effective condition for maintaining cell viability and optimizing spheroid size. In contrast, the ultra-low attachment (ULA) plate and hanging drop methods exhibited limited spheroid formation capacity, resulting in less compact and disorganized structures. These findings emphasize the critical role of threedimensional (3D) cell culture methods in biomedical research, particularly for experimental tumor modeling and drug screening studies. In this context, the agarose hydrogel method, with its high spheroid formation capacity and ability to support cell viability, emerges as a promising 3D culture model that warrants further exploration in cancer research.