Japonca Dilbilgisi Yapılarının Anlam ve Kullanımları (Orta Seviye)


Atay A.

Kriter Yayınevi, İstanbul, 2025

  • Yayın Türü: Kitap / Araştırma Kitabı
  • Basım Tarihi: 2025
  • Yayınevi: Kriter Yayınevi
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Erciyes Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Japonca öğrenirken / öğretirken karşılaşılan en önemli sorun, Japoncayı öğrendikçe ve seviyemiz temel seviyeden orta ve ileri seviyeye ilerledikçe, dilbilgisi yapılarının artışıyla birlikte anlam ve kullanıma yönelik sorunlarımızın yoğunlaşmasıdır. Bir yapının birden fazla anlama gelmesi ya da tek bir anlamın birden fazla yapıyla ifade edilmesi, Japonca öğrenimini zorlaştırır. Bu durum ise anadili Türkçe olanların kafasında büyük bir karmaşa oluşturmakta, özellikle konuşurken / yazarken söylem ortamı ve bağlama uygun olan dilbilgisi yapısı hususunda karar verememe ya da tereddüt yaşamasına yol açmaktadır. Bu sorunu gidermeye yönelik alanyazında yazılmış Japonca kitaplar oldukça fazladır. Ancak bu kitaplar hem kapsamlı hem de dilinin Japonca olması nedeniyle özellikle Japonca bilmeyenler için bir anlam ifade etmemektedir.  

Kitabımız, Japonca bir yapı / ifade “anadili Türkçe olan öğrenicilere nasıl en iyi şekilde anlatılabilir?”; “öğreniciler, benzer anlamlı dilbilgisi yapılarını birbirinden nasıl ayırt edebilir?” sorusundan yola çıkılarak hazırlanmış bir çalışmadır. Japoncayı öğrenirken karşılaşılan en önemli sorunlardan biri anlam açısından dilbilgisi yapılarının karmaşıklığıdır. Başka bir deyişle, ya bir dilbilgisi yapısının çok anlamlı olması ya da tek bir anlama sahip farklı dilbilgisi yapılarının olmasından kaynaklı, öğrenme güçlüğüne yol açan bu sorunları giderecek şekilde öncelikle dilbilgisi yapıları anlamlarına göre sınıflandırılmıştır. Aynı anlama gelen her yapı bir BÖLÜM içinde ve kendi başlığı altında “Anlam, Kullanım, Eş/yakın Anlam, İngilizce karşılığı, Çevriyazı, Sık Kullanılan Sözcükler, Sözcüklerle Birleşimi” alt başlıklarıyla ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Birden fazla anlamı olanlar da Anlam1, Anlam2, Anlam3 şeklinde sınıflandırılmıştır. Ayrıca aynı anlama sahip yapılar arasında karşılaştırma yapılarak benzer ve farklı yönleri örnek cümlelerle açıklanmıştır. Bağlam içinde açıklanması gereken yapılar için diyalog örnekleri kullanılmıştır. Önemli olduğu düşünülüp de konu dışında olan açıklamalar -Ek Bilgi- başlığı altında ele alınmıştır. Örnek cümlelerin kolay okunabilmesi için Kanjilerin okunuşları furigana ile gösterilmiş ve cümlelerin Türkçe karşılıkları hemen altında italik olarak yazılmıştır. Tablolar, yapıların sözcüklerle birleşimini göstermektedir: İlgili yapı, sözcük türü – çekimi  ve çekime örneklerden oluşan iki sütun içinde açıklanmaktadır.

Bu yapılar Uluslararası Japonca yeterlik sınavında (JLPT) sıkça çıkan yapılara odaklanılarak seçilmiştir.  JLPT’de puanlamalar 5 seviyeye göre belirlenmektedir. Bu seviyeler zordan kolaya doğru sırasıyla N1, N2, N3, N4, N5’dir. N1; üst seviye, N2; ileri seviye, N3; orta seviye, N4 ve N5; temel seviyeyi ifade etmektedir. En kolay N5, en zor ise N1’dir. Bu çalışma ise orta seviye olarak adlandırılan N3 ile sınırlı tutulmuş olup, 31 bölüm ve 70 dilbilgisi yapısından oluşmaktadır.

Japonca birincil kaynaklardan yararlanılmıştır: Anlamla ilgili sınıflandırma için,どんな時どう使う日本語表現文型500 ve どんな時どう使う日本語表現文型辞典; dilbilgisi yapıları arasındaki farklılıklar için ise  くらべてわかる日本語表現文型辞典 ve ciltlik 現代日本語文法serisi temel alınmıştır. Ayrıca örnek cümleler için internetteki Japonca öğretime yönelik web sayfaları ve youtube kanallarından yararlanılmıştır. Ayrıca, çalışma içinde açıklamalardaki akışı bozmasın diye her bir atıf, sayfa sonunda dipnot olarak ve eser sonunda kaynakçada belirtilmiştir.