Eski Batı Asya Toplumlarında İnfertilite


Creative Commons License

KOCABIÇAK A., DİRİ B., ŞAHİN H. A.

Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi, cilt.34, sa.1, ss.16-23, 2026 (TRDizin)

Özet

Kısırlık, insanlığın en eski ve en evrensel sorunları arasında yer almaktadır. Eski Batı Asya toplumlarında, bu olgu sadece biyolojik bir durum olarak değil, toplumsal düzeni şekillendiren çok boyutlu bir mesele olarak ele alınmıştır. Bu çalışma, Mezopotamya ve Anadolu bağlamlarında kısırlığın nasıl algılandığını; hukuki düzenlemeler, tıbbi uygulamalar, dinî inançlar ve toplumsal tutumları kapsayan kültürel-tarihsel bir çerçevede incelemektedir. Niteliksel, karşılaştırmalı ve filolojik bir yöntem benimseyen bu analiz, Mezopotamya ve Anadolu’ya ait tıbbi ve hukuki çivi yazılı metinleri, sözlükler ve kataloglarla birlikte modern tıp literatürüyle karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Antik kaynaklardan elde edilen filolojik verilerin, modern üreme sağlığı araştırmalarıyla ilişkilendirilmesi yoluyla makale, özgün bir disiplinler arası yaklaşım önermekte ve kavram, terminoloji ve uygulamalardaki tarihsel sürekliliği vurgulamaktadır. Bu yaklaşım doğrultusunda kısırlık, bireysel bir patolojinin ötesine geçen; toplumsal statü, ahlaki normlar, tanrısal irade, ritüel uygulamalar ve hukuki ilkeler tarafından şekillendirilen karmaşık bir olgu olarak kavramsallaştırılmaktadır. Kaynaklar tıbbi, toplumsal ve hukuki başlıklar altında tematik olarak sınıflandırılmış; doğurganlık, soy sürekliliği, miras ve cinsiyet rolleriyle olan ilişkiler sistematik biçimde analiz edilmiştir. Çalışma, Eski Babil, Orta Asur ve Hitit hukuk külliyatını ritüel reçetelerle birlikte ele alarak antik dönemde üreme meseleleri ile toplumsal örgütlenme, meşruiyet, aile içi otorite ve mülkiyet rejimleri arasındaki bağlantıları ortaya koymakta ve modern dönemdeki benzer algıların tartışılması için karşılaştırmalı bir zemin sunmaktadır.
Infertility is among humanity’s oldest and most universal problems. In the societies of Ancient Western Asia, it was framed not merely as a biological condition but as a multifaceted issue that shaped social order. This study examines how infertility was perceived in Mesopotamian and Anatolian contexts within a cultural-historical framework that spans legal regulations, medical practices, religious beliefs, and social attitudes. Employing a qualitative, comparative, and philological methodology, this analysis examines cuneiform medical and legal texts from Mesopotamia and Anatolia, in conjunction with dictionaries and catalogs, in dialogue with contemporary medical literature. By correlating philological evidence from ancient sources with modern scholarship on reproductive health, the article proposes an original interdisciplinary approach and highlights the historical continuity of concepts, terminology, and practices. Within this approach, infertility is conceptualized as a complex phenomenon extending beyond individual pathology, shaped by social status, moral norms, divine will, ritual practices, and legal principles. Sources are thematically organized under medical, social, and legal headings, and the relationships with fertility, lineage continuity, inheritance, and gender roles are analyzed systematically. The scope covers Old Babylonian, Middle Assyrian, and Hittite legal corpora alongside ritual prescriptions, thereby illuminating the connections between reproductive matters and social organization, legitimacy, domestic authority, and property regimes in antiquity, and providing a comparative basis for discussing analogous perceptions in the modern period.