Gazali’nin Ontolojisinde Tanrı ve Alem


Creative Commons License

Akgül A.

Social Sciences Studies Journal, cilt.4, ss.3674-3682, 2018 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 4 Konu: 21
  • Basım Tarihi: 2018
  • Doi Numarası: 10.26449/sssj.781
  • Dergi Adı: Social Sciences Studies Journal
  • Sayfa Sayıları: ss.3674-3682

Özet

Bu makalenin amacı, Gazâlî’nin Tanrı ve âlem anlayışını ontolojik temelde ortaya koymaktır. Bununla birlikte o, âlemin varoluş amacını Tanrı’yı tanıtmak olarak temellendirdiği için, böyle bir çalışmada, konunun epistemolojiden kesin sınırlarla ayrılması zor gözükmektedir. Gazâlî eserlerinde varlıkları farklı açılardan sınıflandırsa da onun ontolojisinde, varlık kümesi en temelde Tanrı ve Tanrı’nın fiillerinden meydana gelir. Tanrı, zatı gereği zorunlu, kendisi dışındaki mevcudatın kaynağı olarak onlardan mukaddes ve münezzeh olan, biricik varlıktır. O, kendi zatı ile kaim sıfatlara sahiptir. Bu sıfatlar, ne O’dur, ne de O’ndan başkasıdır. Zat ve sıfatları itibariyle Tanrı, yaratılmışlara benzemekten ve onlar tarafından bilgi ve tecrübe ile ihata edilmekten münezzehtir. Gazâlî, Tanrı hakkında konuşurken takdis ve tenzihi öncelemekle birlikte, onun tenzih anlayışı, Tanrı’yı âlemden uzaklaştıran bir anlayış değildir. Tam tersine o, eserlerinde, Tanrı’nın kullarına her şeyden daha yakın olduğunu sıklıkla vurgular. Âlem ise, Tanrı’nın zatı ve sıfatları dışındaki bütün varlıklardır. Bu haliyle tüm varlıklar, Tanrı’nın fiilidir. Her ne kadar âlem, Tanrı dışında bir varlık sahası olarak isimlendirilse de, hakikatte varlığının kaynağı ve devamı Tanrı’ya tâbidir. Gazâlî, âlemi de kendi içinde mülk ve melekût olarak ikiye ayırır. Mülk âlemi melekût âlemini tanıtıcıdır. Tanrı’nın fiili olarak her ikisi de Tanrı’ya ilişkin bilgi vericidir. Âlem, kendisi vasıtasıyla Tanrı bilinsin diye yaratılmışlardır. İlgili amacı dışında kullanımı ise nimete nankörlük etmektir.

The purpose of this article is to reveal al-Ghazali's understanding of God and world on the ontological basis. He bases the purpose of existence of the world with to know God. In such a study, it is difficult to distinguish ontology from epistemology. Al-Ghazali classifies beings in different perspectives. However, all beings consist of the God and acts of God. God is a unique entity, which is compulsory, source of existence and sacred. His adjectives are with him. God is completely different from what he created. Creatures cannot fully grasp it. God is not far from the world, but he is very close to his servants. The world is everything outside of God and his attributes. All beings are acts of God. The world owes its existence and continuation to God. The world that is the act of the God actually introduces us to the God. The purpose of the creation of the world is to introduce God.