Yürüyüş deneyimine yönelik akış durumunun algılanan değere ve davranışsal niyete etkisi


Doç. Dr. NİHAT ÇEŞMECİ

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Mersin Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Göknil Nur Koçak

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüz pazarlama koşullarında işletmeler yüksek değer sunabilmek için, ürünlerini deneyimlerle farklılaştırarak ve deneyimleri yöneterek rekabet üstünlüğü elde edebilmektedir. Araştırmada deneyimlerin turistik ürünün temel bir bileşeni olduğu ve akış durumunun da turistik deneyimlerin çoğunda yaşanabileceği ön kabulünden yola çıkılmış ve algılanan değer kavramına da deneyim perspektifinden bakılmıştır. Araştırmanın temel amacı, deneyimdeki akış durumunun, algılanan değere ve deneyim sonrası davranışsal niyetlere nasıl bir etkisi olduğunu anlamaktır.

Yürüyüş deneyimi özelinde bir araştırma tasarımı yapılarak yürüyüşteki akış durumunun, yürüyüşün algılanan değerini ve deneyime yönelik davranışsal niyetleri nasıl etkilediği; ayrıca algılanan değerin deneyime yönelik ve destinasyona yönelik davranışsal niyetleri nasıl etkilediği tespit edilmesi amaçlanmıştır.

Bu amaçların gerçekleştirilmesi için öncelikle literatür taraması sonucunda değişkenlerin kavramsal yapıları belirlenerek, ölçekler oluşturulmuş ve veri toplama formu hazırlanmıştır. Hazırlanan form ile 2017 yılının temmuz-kasım ayları arasında Göreme Tarihi Milli Parkı sınırları içerisinde, grup halinde ve münferit olarak yürüyüş yapan turistlerden veri toplanmıştır. Analize elverişli 204’ü Türkçe, 221’i İngilizce, olmak üzere toplam 425 anket toplanmıştır. Yabancı turistlerin dağılımının heterojen olduğu ve 39 farklı ülkeden turistin araştırmaya katıldığı belirlenmiştir.

Keşfedici faktör analizi sonucunda, yürüyüşteki akış durumunun üç boyutlu, yürüyüşün algılanan değerinin ise, iki boyutlu bir yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir. Yapısal eşitlik modellemesi ile yürüyüşteki akış durumu boyutlarının biri hariç, yürüyüşün algılanan değerini ve deneyime yönelik davranışsal niyetleri pozitif etkilediği belirlenmiştir. Bununla birlikte deneyime yönelik davranışsal niyetlerin destinasyona yönelik davranışsal niyetler üzerinde güçlü pozitif bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Yürüyüşün algılanan değerinin destinasyona yönelik davranışsal niyetlere pozitif anlamlı bir etkisi tespit edilememiş, deneyime yönelik davranışsal niyetlere ise sadece fonksiyonel değer boyutunun anlamlı pozitif etkisi olduğu belirlenmiştir. Fonksiyonel değer boyutunun, yürüyüşteki akış durumu boyutlarından ikisi ile deneyime yönelik davranışsal niyetler arasında kısmi aracılık rolüne sahip olduğu da araştırmanın bulguları arasındadır.