ÖĞRETMENLERE 21. YÜZYIL BECERİLERİNİN ÖĞRETİMİNE YÖNELİK HİZMET İÇİ EĞİTİM PROGRAMININ GELİŞTİRİLMESİ VE ETKİLİLİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Yücel Gelişli

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Birçok alanda değişimin ve gelişmenin yaşandığı 21.yüzyılda toplumun ihtiyaç duyduğu bireylerin özellikleri de değişmektedir. Günümüzde temel becerilere sahip bireylerden ziyade üst düzey düşünme becerilerine sahip bireylere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu nedenle içinde yaşadığımız yüzyılda 21.yüzyıl becerileri ile donatılmış öğrenciler yetiştirmek artık zorunlu hale gelmiştir. Toplumun ihtiyaç duyduğu bireyleri yetiştirmede şüphesiz öğretmenlere çok önemli görevler düşmektedir. Öğretmenlerin meslek hayatları boyunca dünyada yaşanan bu değişimler onların hizmet öncesi eğitimlerinin yetersiz kalmasına neden olmakta ve kendilerini geliştirmeleri için hizmet içi eğitim almaları ihtiyacını ortaya çıkarmaktadır. Öğretmenlerin sahip olmaları gereken tüm mesleki yeterlikleri edinebilmelerinin veya mesleki bilgilerini güncelleyebilmelerinin en iyi yolu hizmet içi eğitimlerdir. Bu kapsamda araştırmada Milli Eğitim Bakanlığında görev yapan öğretmenlerin 21.yüzyıl becerilerinin öğretimi konusunda mesleki gelişimlerine yönelik bir hizmet içi eğitim programı geliştirmek ve bu programın etkililiğini değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda oluşturulan alt problemlere cevap aranmıştır.

Araştırmada karma yöntem modelleri içerisinde yer alan çok aşamalı karma yöntem modelinden faydalanılmıştır. Bu araştırma bir program geliştirme ve geliştirilen programın etkililiğini değerlendirme amacı taşıması sebebi ile birden fazla aşamadan, araştırma yönteminden, çalışma grubundan, veri toplama aracından ve veri analizinden oluşmaktadır. İlk olarak geniş bir alanyazın taraması yapılmış araştırmalar, tezler, raporlar incelenmiş ve programın aday hedefleri oluşturularak 10 akademisyenden uzman görüşü alınmış ve ardından programın ihtiyaç analizi çalışması için öğretmen çalışma grubuna veri toplama araçları uygulanmıştır. İhtiyaç analizi doğrultusunda öğretmenlere yönelik beş beceri ve beş modülden oluşan 30 saatlik hizmet içi eğitim programı oluşturulmuştur. 21.yüzyıl becerileri öğretimi hizmet içi eğitim programının gerekli izinleri alındıktan sonra 17 öğretmenle hizmet içi eğitim programının pilot uygulaması yapılmıştır. Ardından programla ilgili gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra sekiz hafta boyunca geliştirilen hizmet içi eğitim programının asıl uygulaması 30 öğretmenin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Programın etkililiğinin değerlendirilmesi amacıyla araştırmanın nicel aşaması için öğretmenlere programın uygulama öncesinde ve sonrasında ön test ve son test puanlarını oluşturan “Öğretmenlerin Beceri Öğretimi Yeterlik Ölçeği” ve “21.Yüzyıl Beceri Öğretimi Başarı Testi” uygulanmıştır. Programın etkililiğini değerlendirmek için nitel aşamada ise öğretmenlerin görüşü alınmış, araştırmacı günlüğü ve gözlem raporu tutulmuş ayrıca programın sonunda öğretmenlerden yansıtıcı rapor alınmış ve hep birlikte eğitim ile ilgili bir poster oluşturmaları istenmiştir. Elde edilen veriler nitel ve nicel veri analiz tekniklerine uygun bir şekilde analiz edilmiştir.

Araştırma sonucunda 21.yüzyıl becerilerinin öğretimine yönelik geliştirilen hizmet içi eğitim programı ön test ve son test puanlarına göre puan durumlarında artış olduğu ve programın etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin ön test ve son test puanları arasında cinsiyet, kıdem, eğitim durumu ve branş değişkenleri açısından anlamlı farklılık olup olmadığı ile ilgili istatistiksel analizler yapılmıştır. Analizler sonucunda sadece cinsiyet değişkeni ile ilgili öğretmenlerin son test puanlarında kadın öğretmenler lehine anlamlı farklılık olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Kadın öğretmenlerin 21.yüzyıl beceri öğretimi başarı testi son test puanlarının erkek öğretmenlere göre daha fazla artış göstermiş olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerle yapılan görüşmeler, yansıtıcı raporlar, araştırmacı günlüğü ve gözlem raporları neticesinde de öğretmenlerin hizmet içi eğitim programını mesleki gelişimlerine katkı sağlayıcı, 21.yüzyıl becerilerinin öğretimi ile ilgili bilgiler, yöntemler ve tekniklerin öğretimi konusunda etkili, uygulamalı örnek etkinliklerle aktif ve keyifli bir eğitim olarak gördükleri sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda araştırmada ulaşılan sonuçlara yönelik öneriler geliştirilmiştir.