Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Vahit İlhan
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
İnternet ve internet tabanlı hizmetlerin kullanımı artık sadece altyapı olanaklarının daha fazla olduğu kent merkezlerinde değil, mobil internet dünyasının sunduğu altyapı hizmetleri sayesinde kırsal bölgelerde de hızla yaygınlaşmaktadır. 2021 itibariyle Türkiye'deki hanelerin yüzde 92'si ve bireylerin yüzde 82,6'sı internet kullanmaktadır. On yıl öncesine göre kullanıcı sayısı yaklaşık olarak yüzde 40 artan internetin yeni kullanıcıları, önceki ve tecrübeli kullanıcılara göre daha dezavantajlı konumdadırlar. Bu durum, söz konusu kullanıcıların, mahremiyetlerine yönelik riskleri de artırmaktadır. Çalışmada kırsal bölgelerde yaşayan enformasyon ve iletişim teknolojisi kullanıcılarının dijital okuryazarlık düzeyleri ve çevrim içi mahremiyete ilişkin yönelimleri araştırılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde mahremiyet kavramı ve mahremiyet hakkının tarihsel gelişimi, ikinci bölümünde ise ağ toplumu çerçevesinde dijital vatandaşlık ve dijital okuryazarlık kavramları ele alınmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, Kayseri'nin 2012 yılındaki mevzuat değişikliği öncesinde köy veya belde statüsünde olan mahallelerinde yaşayan 374 katılımcı ile gerçekleştirilen araştırmaya ilişkin bulgulara yer verilmiştir. Nicel araştırma yöntemlerinden biri olan yüz yüze anket yöntemi ile yapılan saha araştırması sonucunda, katılımcıların dijital okuryazarlık düzeylerinin düşük olduğu ve bu düzeyin yaşa, eğitim seviyesine ve kullanım sıklıklarına göre farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, katılımcıların mahremiyet konusunda hassas ve dikkatli oldukları ve mahremiyet yönelimlerinin yüksek olduğu görülmüştür. Analiz sonuçları, dijital okuryazarlık ve dijital vatandaşlık düzeyi ile mahremiyet yönelimi boyutları arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Dijital Okuryazarlık, Mahremiyet, Çevrim İçi Mahremiyet, Dijital Vatandaşlık, Ağ Toplumu