Kapsayıcı Eğitim Yaklaşımıyla Sosyal Bilgiler Öğretimi: Bir Eylem Araştırması
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Anadolu Üniversitesi, Türkiye
Tez Danışmanı: Tuba Çengelci Köse
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Küresel ölçekte kapsayıcı eğitime yönelik ihtiyacın her geçen gün artmasıyla birlikte uluslararası alanyazında da bu konuya yönelik çalışmaların hız kazandığı söylenebilir. Ancak gerçekleştirilen çalışmaların kapsayıcılığı daha çok engeli olan veya yabancı uyruklu öğrenciler üzerinden sınırlı bir şekilde yansıttığı gözlemlenmektedir. Diğer yandan yapılan çalışmaların kapsayıcı eğitimin mevcut durumunu tespit etmeye ve eğitimin farklı paydaşlarının algı, tutum, düşünce ve deneyimlerini betimlemeye odaklandığı görülmektedir. Bununla birlikte alanyazında bu tür çalışmalarda belirli bir doygunluğa ulaşıldığı da ifade edilebilir. Bu bağlamda araştırmanın amacı, ortaokul düzeyinde, akademik başarı ve değer gelişimini destekleyici kapsayıcı eğitim yaklaşımıyla sosyal bilgiler öğretimini tasarlamak, uygulamak ve değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada, kapsayıcı eğitim yaklaşımıyla gerçekleştirilen sosyal bilgiler öğretiminin öğrencilerin akademik başarı ve değer kazanımına etkisinin yanı sıra yaklaşımın iletişim ve sınıf iklimine etkisi de incelenmiştir. Araştırmada eleştirel teoriye dayalı eleştirel eylem araştırması modeli benimsenmiştir. Araştırmada veriler uygulama öncesi, süreci ve sonrası olmak üzere üç aşamada akademik başarı testi, video kayıtları, gözlemler, görüşmeler, günlükler, ürün dosyaları, dokümanlar gibi farklı veri toplama araçlarıyla elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler betimsel ve tematik içerik analizinden yararlanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın sonuçları, kapsayıcı eğitimin başarılı bir şekilde uygulanabileceğini ve kapsayıcı eğitim yaklaşımıyla gerçekleştirilen sosyal bilgiler derslerinde öğrencilerin elde ettikleri kazanımların süreçte verilen çabaya değer olduğunu ortaya koymaktadır.