Dişi ve Erkek Kıl Keçilerinde Üreme Aksı Hormonlarının Yıllık Değişimi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Zootekni, Türkiye
Tez Danışmanı: Gürsel Dellal
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu araştırmada, 1.5 yaşlı 12 baş
Kıl keçisinde (7 baş dişi ve 5 baş erkek) Melatonin, Gonadotropin Salgılatıcı
Hormon (GnRH), Folikül Uyarıcı Hormon (FSH), Lüteinleştirici Hormon (LH), Östrojen,
Testosteron, Projesteron, Prolaktin ve Oksitosin hormonlarının bir yıl süresince
ve farklı fizyolojik dönemlerdeki değişimleri incelenmiştir. Çalışmada hormon
düzeylerini belirlemek için 2015 yılı Eylül ve 2016 yılı Ağustos ayları
arasında her keçiden kan örnekleri alınmıştır. Kan serumunda hormon analizleri
Erciyes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü’nde bulunan Hayvan
Fizyolojisi ve Endokrinolojisi Laboratuvarı’nda gerçekleştirilmiştir. Araştırma
sonuçlarına göre Kıl keçilerinde Eylül, Ekim, Kasım, Aralık, Ocak, Şubat, Mart,
Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında melatonin (ng/l), GnRH (ng/ml), FSH (mIU/ml),
LH (mIU/ml), östrojen (ng/l), testosteron (ng/ml), projesteron (ng/ml),
prolaktin (ng/l) ve oksitosin (ng/l) hormonlarının genel ortalamaları
sırasıyla, 899.51±197.28, 986.72±185.06, 1031.47±186.83, 1051.39±151.25,
962.70±172.49, 1033.15±177.90, 1057.14±184.81, 927.63±159.53, 854.67±160.36,
822.98±166.26, 787.53±159.53, 827.53±133.71; 55.94±3.97, 66.74±6.47,
59.65±5.39, 36.62±2.58, 34.69±4.84, 36.54±5.30, 34.31±6.15, 30.72±5.07,
32.26±6.11, 33.76±6.13, 33.74±6.10, 37.20±6.76; 8.83±0.71, 11.27±0.69,
8.55±0.72, 7.62±0.69, 6.42±0.99, 6.95±0.81, 6.51±0.56, 6.52±0.89, 5.75±0.68,
5.63±0.70, 6.37±0.91, 6.96±0.80; 12.76±1.37, 18.26±1.77, 15.82±1.66,
14.72±2.17, 9.97±1.93, 8.30±1.18, 6.50±1.11, 5.89±1.15, 5.58±1.29, 6.18±1.13,
7.24±1.47, 9.02±0.86; 61.36±4.99, 60.78±5.20, 46.61±4.24, 35.43±3.27,
36.14±3.42, 52.39±5.07, 38.45±3.67, 38.74±4.18, 40.15±2.99, 41.25±5.29,
40.14±4.47, 38.74±3.65; 6.28±0.58, 10.09±1.38, 7.63±0.74, 2.04±0.18, 1.19±0.22,
1.20±0.15, 0.74±0.20, 0.58±0.07, 0.88±0.12, 1.06±0.37, 2.77±0.54, 3.34±0.38;
3.98±0.78, 13.44±0.94, 13.87±2.05, 11.09±1.13, 7.12±0.92, 4.33±0.46, 1.25±0.10,
1.19±0.16, 1.15±0.10, 1.41±0.13, 1.25±0.08 ve 1.34±0.09; 19.88±3.88,
28.77±4.79, 25.69±4.71, 30.21±6.06, 35.42±6.79, 35.15±7.94, 24.74±4.43,
23.64±4.51, 19.13±3.64, 16.16±3.74, 16.74±3.93, 17.44±3.77 ve 21.13±1.39,
25.10±2.15, 26.03±3.20, 25.59±3.12, 25.39±2.78, 26.40±2.79, 20.92±3.16,
20.63±2.69, 20.57±1.78, 20.59±2.80, 20.92±2.69, 20.91±2.15 olarak saptanmıştır.
Dişi Kıl keçilerinde LH, östrojen, projesteron ve prolaktin hormonlarının
ortalama değerleri bakımından aylar arasında görülen farklılıklar istatistiksel
olarak önemli (p<0.01) bulunurken; erkek Kıl keçilerinde ise GnRH, FSH, LH,
östrojen, testosteron, projesteron ve prolaktin hormonlarının ortalama
değerleri bakımından aylar arasında görülen farklılıkların istatistiki olarak
önemli (GnRH, LH, östrojen, testosteron, projesteron: p<0.01; FSH,
prolaktin: p<0.05) seviyede olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada mevsim, sıcaklık-nem
indeksi ve fotoperiyot değişimi ile üreme aksı hormonları değişimleri
arasındaki ilişkiler de incelenmiştir.