Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tez Danışmanı: Özlem Bostan Gayret
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Amaç: Obezite tüm dünyada
yaygın olarak görülen çocukları ve adolesanları etkileyen önemli bir sağlık
problemidir. Nonalkolik
yağlı karaciğer hastalığı alkol dışı nedenlere bağlı olarak meydana gelen karaciğer
yağlanması olup çoğu vakada obezite ile ilşkilidir. Çalışmamızda
obez adolesan çocuklarda serum apelin düzeyi ile karaciğer yağlanması
arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladık.
Materyal ve Metod: Bu prospektif kesitsel çalışmaya
Şubat-Ağustos 2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bağcılar
Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Çocuk Polikliniğine
obezite nedeniyle başvuran, 12 yaş ve üstü olup Vucut Kitle İndeksi (VKİ) 95
persentil ve üzerinde olan 75 obez ve rütin kontrol amaçlı başvuran aynı yaş
grubu 68 sağlıklı adolesan ile yapıldı.
Çocukların fizik muayeneleri
yapıldıktan sonra tüm olguların yaş ve cinsiyetleri not edilip, tansiyon, bel
çevresi, boy ve kiloları ölçülüp, VKİ’leri hesaplandı.
Tüm olguların açlık
glukozu, insülin, AST, ALT, kolesterol, direkt LDL, HDL kolesterol,
trigliserid, kortizol, TSH ve sT4 tetkikleri istendi. HOMA-IR değeri
hesaplandı. Obez olguların ultrasonografi bulguları kaydedildi. Obez ve kontrol
gruplarının serum apelin düzeyleri ölçülerek obez ve kontrol grubunun verileri
ile karşılaştırıldı. Ayrıca obez olgular; serum apelin düzeyi ile hepatosteatoz
varlığı, hepatosteatozun derecesi ve obezitenin diğer komplikasyonları arasında
ilişki varlığı açısından değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmamıza katılan çocukların
yaşları 12 ile 17 arasında değişmekte olup, ortalama 13,73±1,41 yaş olarak
saptandı. Olguların %52,4’ü obez, %47,6’sı ise nomaldi. Gruplara göre olguların
yaş, cinsiyet ve boy uzunlukları arasında istatistiksel olarak anlamlı
farklılık saptanmadı (p>0,05).
Obez olguların; kilo, VKİ, bel
çevresi ölçümleri ve sistolik kan basıncı değeri kontrol grubu olgularına göre
istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p=0,001; p<0,01).
Obez grubu olguların TSH, AST, ALT,
kolesterol, direkt LDL ve trigliserid, değerleri kontrol grubu olgulara göre
istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptandı (sırasıyla;
p=0,007;p=0,003; p=0,001; p=0,001; p=0,001; p=0,001; p<0,01).
Çalışmamız sonucunda obez grubu
olguların apelin değerini (Medyan: 376,4
pg/ml), kontrol grubu olgularına (Medyan: 527 pg/ml) göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük saptadık (p=0,014;
p<0,05). Bununla beraber
hepatosteatoz varlığı ve düzeyine göre olguların apelin ölçümleri arasında da
anlamlı farklılık bulmadık (p>0,05). Apelin ile diğer parametreleri
karşılaştırdığımızda, obez grubu olguların sistolik kan basıncı, kolesterol, direkt
LDL, HDL kolesterol, trigliserid, insülin, HOMA-IR ölçümleri ile apelin
arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptamadık (p>0,05).
Sonuç: Apelin düzeyi obez çocuklarda, sağlıklı kontrollerden düşük bulunmuştur. Ayrıca apelin değerinin karaciğer yağlanması, insülin direnci, hipertansiyon ve diğer obezite komplikasyonları ile ilişkisi olmadığı görülmüştür. Çocuklarda apelin-obezite ilişkisini aydınlatmak daha geniş olgu serileri ve çok merkezli çalışmalar ile mümkün olabilir