Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği, Türkiye
Tez Danışmanı: Kurtuluş Karamustafa
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Teknolojik gelişmelerin hız kazanmasıyla birlikte dijitalleşme, pek çok
sektörde köklü dönüşümlere yol açmıştır. Özellikle COVID-19 pandemisi sonrası artan temassız hizmet ihtiyacı ve
kalifiye iş gücü eksiklikleri, turizm ve ağırlama sektöründe hizmet
robotlarının kullanımını teşvik etmiştir. Bu teknolojiler, operasyonel
süreçleri desteklemekle kalmamakta, işletmelerin yenilikçilik ve dijital
dönüşüm stratejilerini de yansıtmaktadır. Ancak literatürde hizmet robotlarının
kabulü çoğunlukla bireysel kullanıcı deneyimlerine odaklanmakta; yönetsel karar
süreçleri ve kurumsal benimsenme dinamikleri ise sınırlı biçimde ele
alınmaktadır. Bu çalışmada, hizmet robotlarının kurumsal düzeyde benimsenmesini
etkileyen faktörler teknolojik, örgütsel ve çevresel boyutlarıyla analiz
edilmiştir. Yeniliklerin Yayılımı Kuramı, Teknoloji-Organizasyon-Çevre
Çerçevesi ve Kurumsal Kuram birlikte kullanılarak özgün bir kuramsal yapı oluşturulmuştur. Bu kapsamda, Haziran 2025’te
kolayda örnekleme yöntemiyle Antalya’da faaliyet gösteren yiyecek-içecek
işletmelerinden 443 yöneticiyle anket uygulanmış; toplanan veriler faktör
analizi, regresyon ve farklılık testleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, üst
yönetim desteği ve çevresel baskıların (taklitçi,
zorlayıcı, normatif) kurumsal kabul üzerinde belirleyici olduğunu ortaya
koyarken; cinsiyet, yaş, eğitim durumu,
işletme türü ve sahiplik yapısı gibi değişkenlere göre anlamlı farklılıklar
tespit edilmiştir. Araştırmanın misafir
bakış açısı boyutunda, amaçlı örnekleme yöntemiyle çevrimiçi kullanıcı
yorumlarına dayalı içerik analiziyle bireysel düzeyde teknoloji kabulü
incelenmiştir. Teknoloji Kabul Modeli, güven, etkileşim kalitesi ve algılanan
eğlence değişkenleriyle genişletilmiş; bu unsurların kullanım niyetini olumlu
yönde etkilediği belirlenmiştir. Çalışma, çoklu kuramsal çerçeve kullanımı ve
yönetici–misafir bakış açılarının birlikte değerlendirilmesiyle literatüre
özgün katkı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Hizmet robotları, Yeniliklerin Yayılımı
Kuramı, Teknoloji-Organizasyon-Çevre Çerçevesi, Kurumsal Kuram, Çevrimiçi yorum.