Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler, Türkiye
Tez Danışmanı: Kerem Kılıç
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Temporomandibular düzensizlik (TMD), çiğneme kasları ve temporomandibular
eklemin ağrı ve fonksiyon bozukluğu ile karakterize, birçok etyolojik koşulu içeren bir
rahatsızlıktır. Çiğneme kaslarında ağrı, ağız açmada kısıtlılık, alt çene harekette
deviasyon ve eklem sesi gibi semptomlar ile ortaya çıkan rahatsızlığın etyolojisinde
bruksizm, maloklüzyonlar, dejeneratif eklem hastalıkları gibi iç etkenlerin yanı sıra
emosyonel durumların etkili olduğu çevresel dış etkenler de rol oynamaktadır.
Bu çalışmanın amacı; temporomandibular eklem internal düzensizliği olan hastaların
klinik ve psikopatolojik özelliklerinin değerlendirilmesi, konservatif tedavi
seçeneklerinden düşük doz lazer tedavisi, 2 farklı oklüzal splintin (sentrik ilişki splinti
ve öne konumlandırıcı splint) etkinliklerinin karşılaştırılması ve hasta kontrol
grubundaki bireylerde düzensizliğin kendini sınırlandırma özelliğinin araştırılmasıdır.
Araştırmaya dahil edilen hastalar Erciyes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’ ne
temporomandibular eklemindeki problemden dolayı başvuran hastalar arasından
randomize olarak seçilmiştir. Hastalardan bilgilendirilmiş onam formu alınmıştır.
Çalışmaya dahil edilen kişilerin yaş aralığı 18-60 olup, toplamda 80 kişiyi
kapsamaktadır. Hastaların tedavileri Erciyes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi
Protetik Diş Tedavisi Anabilim Dalı’nda yapılmıştır.
Çalışmada yer alan hastalara Research Diagnostic Criteria/Temporomandibular
Disorders (RDC/TMD) formlarının Axis I ve Axis II bölümleri ile SCL 90 R psikolojik
testleri uygulanmıştır. Bu testler tedavi başlangıcında, 3.ayda gerçekleştirilen ara
kontrolde ve tedavi bitiminde (6.ay) uygulanmıştır. Hastaların palpasyonda ağrı
durumları, vertikal ve eksentrik hareketlerdeki açma miktarları ve ağrı durumları, ağız
açma paternleri, eklem sesleri ile beraber, depresyon ve somatizasyon durumları
değerlendirilmiştir.
Bununla birlikte, hastalardan tedavi başlangıcında ve bitiminde TME ultrasonografi
görüntüleri alınmış ve tüm hastaların temporomandibular internal düzensizliğinin
olduğu doğrulanmıştır. Çalışmaya dahil edilen temporomandibular eklem internal düzensizliği olan 20 kişi
düşük doz lazer tedavisi ile, 20 kişi sentrik ilişki splinti ile, 20 kişi ise öne
konumlandırıcı splint ile tedavi edilmiştir. Temporomandibular eklem bozukluğu
olmayan, sağlıklı bireylerden 10 kişilik kontrol grubu oluşturulmuştur. Bu gruptaki
sağlıklı bireylere herhangi bir tedavi protokolü uygulanmamıştır. Ayrıca 10 kişilik hasta
kontrol grubu oluşturulmuştur. Bu gruptaki hastalara hastalığın sebebi ve seyri
konusunda bilgi verilmemiş ve herhangi bir tedavi protokolü uygulanmamıştır. Tedavi
ara kontrol seansında ve tedavi bitiminde uygulanan testler ve kas hassasiyetini ölçen
algometre cihazı ile hastalardaki iyileşme durumu değerlendirilmiştir.
Çalışmadan elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel
değerlendirmeler Turcosa Cloud (Turcosa Ltd Co) programı ile gerçekleştirilmiş; grup
içi ve gruplar arası karşılaştırmalar yapılmıştır.
Sentrik ilişki splint tedavisi ile genel olarak hastaların semptomlarında istatistiksel
olarak belirgin bir azalma sağlanmıştır. Temporomandibular düzensizliğin tedavisinde
alternatif tedavi olarak kullanılmaları önerilebilir.
Öne konumlandırıcı splint tedavisi istatistiksel olarak anlamlı derecede ağrı düzeyinde
azalma, ağız açma sırasında ortaya çıkan seste kayıp meydana getirmiştir.
Düşük dozlu lazer tedavisi ile hastaların yan hareket miktarında artış ve alt çene hareket
kısıtlılığında iyileşme gözlenmiştir.
Hasta kontrol grubunda sağ taraf ağız açmada ses, tüm algometre, sağ – sol lateral
kutup bölgelerindeki ağrı ve sol taraf yan hareket miktarı değerlerinde anlamlı derecede
iyileşme kaydedilmiştir. Bu durum, TMD’nin kendini sınırlama özelliğinin olduğunu
ortaya koymuştur.
Anahtar kelimeler: Temporomandibular eklem internal düzensizliği, düşük doz lazer
tedavisi, sentrik ilişki splinti uygulaması, öne konumlandırıcı splinti uygulaması,
algometre cihazı.