Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, --, Türkiye
Tez Danışmanı: Gökhan Ünal
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Şizofreni, karmaşık semptomları ve nörobiyolojisi olan yıkıcı bir psikiyatrik hastalıktır. Dopaminerjik ve glutamaterjik sistemlerin nörobiyolojide merkezi rolleri olduğu düşünülmesine rağmen, serotonerjik düzensizliğin şizofreni patogenezine katkıda bulunduğu bilinmektedir. Psikiyatrik hastalıklar arasında önemli bir yer tutan şizofreninin, günümüzde uygulanan farmakoterapi yöntemleri ile yeterince tedavisi sağlanamamaktadır. Şizofreni de mevcut tedavi yaklaşımları ile pozitif semptomlar önemli ölçüde azaltılabilse de negatif ve kognitif semptomların tedavisinde önemli bir başarı sağlanamamaktadır. Vortioksetin; 5-HT1A reseptörünün agonisti, 5-HT1B reseptörünün parsiyel agonisti, 5-HT3, 5-HT7 ve 5-HT1D reseptör antagonisti ve serotonin geri alım pompaları üzerine inhibitör etkisi olan yeni bir multimodal antidepresandır. Sınırlı sayıda çalışma, vortioksetinin şizofreninin, özellikle negatif ve kognitif semptomları üzerinde potansiyel bir terapötik etkiye sahip olabileceğini düşündürmektedir. Çalışmamızda, sıçanlarda MK-801 ile oluşturulmuş şizofreni modelinde vortioksetin’in şizofreninin pozitif, negatif ve kognitif semptomları üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu nedenle, Wistar albino sıçanlar serum fizyolojik, MK-801 (0,2 mg/kg), MK-801+vortioksetin (2,5 mg/kg), MK-801+vortioksetin (5 mg/kg), MK-801+vortioksetin (10 mg/kg), MK-801+risperidon (0,3 mg/kg), MK-801+haloperidol (1 mg/kg) (her grupta n=8) olarak gruplandırılmıştır. Sıçanlarda şizofreni benzeri davranışları değerlendirmek için lokomotor aktivite, sosyal etkileşim, yeni nesne tanıma, Y-labirent ve ön uyaran aracılı inhibisyon testleri ve moleküler mekanizmaları değerlendirmek için ELISA (Enzyme Linked Immunosorbent Assay) testi yapılmıştır. Çalışmamızda MK-801’in sıçanlarda ön uyaran aracılı inhibisyonu, sosyal etkileşimi, yeni nesne tanıma ve Y-labirent testinde kognitif performansı azalttığı gösterilmiştir. Ön uyaran aracılı inhibisyon testinde vortioksetinin tüm dozları sensorimotor kapılamayı bozmuştur. Yeni nesne tanıma ve Y-labirent testlerinde vortioksetin 5 ve 10 mg/kg kognitif bozulmayı geri çevirmiştir. Vortioksetin, sosyal etkileşim testinde MK-801’in neden olduğu sosyal eksiklikleri iyileştirmiştir. Çalışmamızda MK-801’in sıçanlarda GAD67 ve parvalbumin düzeylerini azalttığı ve bu azalmayı vortioksetinin geri çevirdiği gösterilmiştir. Çalışma sonucunda vortioksetinin sahip olduğu multimodal etki mekanizması ile şizofreninin özellikle kognitif ve negatif semptomları olmak üzere bu patoloji üzerine terapötik etki sağlayacağını düşünmekteyiz. Çalışmamızı farklı kemirgen şizofreni modellerinde doğrulamak ve bu etkilerin altında yatan olası mekanizmaları araştırmak ve in vivo etkinlik ve güvenilirlik testleri ile desteklemek faydalı olacaktır.