Kripto Varlıkların Hukuki Niteliği ve Borç İlişkilerine Etkisi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Özel Hukuk, Türkiye

Tez Danışmanı: Murat Doğan

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Kripto varlıkların tek bir hukuki kategoriye hapsetme çabaları, bu varlıkların çeşitliliğini ve karmaşık yapısını anlamayı güçleştirmektedir. Bu çalışmada, kripto varlıkların tek bir hukuki niteliğinin bulunmadığı ve bulunamayacağı temel argümanından hareketle, söz konusu varlıkların borç ilişkilerine etkisi bütüncül bir bakış açısıyla ele alınmıştır.

Çalışmanın ilk bölümünde; kripto varlıkların felsefi temelleri, teknik altyapısı, para tarihindeki konumu ile beraberinde getirdiği risk ve fırsatlar ortaya konulmuştur. Bu bölümde, "ıslak kurallar" olarak nitelendirilen geleneksel hukuk ile "kuru kurallar" olarak ifade edilen kod temelli sistemler arasındaki temel ayrım ve etkileşim analiz edilmiştir.

İkinci bölümde, kripto varlıkların benzer hukuki kurumlardan farkları incelenmiş ve tezin literatüre özgün katkısını teşkil eden üç boyutlu bir tasnif sunulmuştur. Bu kapsamda, milyonlarca projeyi içine alacak şekilde amaçsal/sektörel, teknik ve hukuki sınıflandırmalar yapılmış; mevcut hukuki kurumların kripto varlık ekosistemindeki görünümleri irdelenmiştir.

Üçüncü ve son bölümde ise karşılaştırmalı hukuktaki düzenlemeler incelenerek geliştirilen sınıflandırmanın pratik sonuçları ortaya konulmuştur. Türk hukuku bakımından mevcut düzenlemeler ile olası hukuki nitelendirmeler değerlendirilmiş ve bu nitelendirmelerin özel hukuka etkileri analiz edilmiştir. Çalışma neticesinde, kripto varlıkların somut olaya özgü, esnek ve kapsayıcı düzenlemelere tabi tutulması gerektiği sonucuna ulaşılmış ve bu doğrultuda kanun koyucuya öneriler sunulmuştur.