Ders programı çizelgeleme probleminin genetik algoritma ile çözümü: Bir uygulama


Arş. Gör. TUĞÇE NUR YILMAZ SALMAN

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İşletme, Türkiye

Tez Danışmanı: Dr. Öğr. Üyesi Birsen İrem Kuvvetli

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Çizelgeleme problemleri belirli bir faaliyetin kısıtları olabildiğince sağlanarak, mahdut miktardaki zaman aralıklarına atanmasıdır. Eğitim kurumları için bu problem ders ve sınav işlemlerini düzenleme ve uygulamada kullanılmaktadır. Elde yapılan programlar çok uzun zaman almakta ve aksaklıklar çıkmaktadır. Hatta kimi durumlarda yalnızca tek uygun çizelgenin dahi oluşturulması olanaksızlaşmaktadır. Birçok yöntemden yararlanılarak çözülen ders programlama probleminin tek bir çözüm yöntemi yoktur. Kurumdan kuruma, şehirden şehre, ülkeden ülkeye başkalaşan farklılıklar sebebiyle çeşitli uygulamalardan yararlanılmıştır. Zaman çizelgelemesinin bir uzantısı olan ders programı çizelgeleme problemlerinin çözüm yöntemlerinde kesin yöntemler ve sezgisel yöntemler ağırlıklı olarak kullanılmaktadır. Her iki yöntemin de kendine münhasır alt sınıfları vardır. Bu alt sınıfların hepsi ders ve sınav çizelgeleme problemlerine cevap vermektedir ancak çizelgeleme problemlerinde esas olan problemin kısıtlarının ve amaç fonksiyonunun net ve doğru şekilde belirlenmesi ve problemin en kısa zaman zarfında çözülmesidir. Bu noktada hangi algoritmanın seçilmesi gerektiği araştırmacının tercihine kalmıştır. Bu çalışmada zaman çizelgeleme problemlerinin, eğitimsel zaman çizelgeleme başlığı altında ders programı çizelgeleme problemine genetik algoritma ile bir çözüm aranmıştır. Daha önce yapılan çalışmalara değinilerek yeni ve güncel bir sorun olan hibrit/dönüşümlü sınıflar için ders programı oluşturmak hedeflenmiştir. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü için kısıtları belirlenen probleme ait matematiksel model oluşturulmuş ve MATLAB üzerinde Genetik Algoritma ile çözülmüştür. Tüm kısıtların sağlandığı çözüm bulunmuştur.